از کتاب درسی تا جامعه؛ بازتعریف تجربه یادگیری در مطالعات اجتماعی

مطالعات اجتماعی به عنوان یکی از حوزه های یادگیری بنیادین در دوره ابتدایی، رسالت آماده سازی دانش آموزان برای زندگی در جامعه و پرورش شهروندانی فعال، متفکر و مسئولیت پذیر را بر عهده دارد. با این حال، بسیاری از رویکردهای سنتی تدریس این درس، که بر حفظ محتوا و انتقال یک سویه اطلاعات استوارند، نتوانسته اند پیوند معناداری میان محتوای کتاب درسی و تجربه زیسته دانش آموزان برقرار سازند و به درک سطحی و ناپایدار مفاهیم اجتماعی منجر شده اند. این مقاله مروری با هدف تبیین چگونگی بازتعریف تجربه یادگیری در مطالعات اجتماعی از «کتاب درسی» به «جامعه» تدوین شده است. رویکرد یادگیری تجربه محور با تکیه بر چرخه چهارمرحله ای کولب شامل تجربه عینی، مشاهده تاملی، مفهوم سازی انتزاعی و آزمایش فعال، زمینه پیوند یادگیری نظری با موقعیت های عملی زندگی را فراهم می آورد .مطالعات در مدارس ابتدایی نشان داده اند که آموزش در محیط های واقعی زندگی، به دلیل عینی بودن و استفاده از تجربه های حسی و لمسی مستقیم، یادگیری پایدارتری ایجاد می کند و انگیزه دانش آموزان را افزایش می دهد . با این حال، تحقق این چشم انداز با چالش هایی نظیر نبود انعطاف پذیری کافی در برنامه درسی، کمبود منابع و امکانات برای فعالیت های میدانی، نبود آمادگی معلمان برای ایفای نقش تسهیل گر در محیط های غیررسمی، و دشواری ارزشیابی یادگیری های تجربی و فرایندی همراه است. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که بازتعریف تجربه یادگیری در مطالعات اجتماعی از کتاب درسی به جامعه، رویکردی ضروری، اثربخش و متناسب با ماهیت این درس است که می تواند زمینه ساز پرورش شهروندانی آگاه، مشارکت جو و متعهد به جامعه باشد، مشروط بر آنکه برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان و نظام های ارزشیابی نیز متناسب با این رویکرد بازطراحی شوند.کلیدواژه ها: یادگیری تجربه محور، یادگیری مبتنی بر مکان، مطالعات اجتماعی، دوره ابتدایی، تجربه یادگیری، آموزش شهروندی.