بازنگری در سیستم های ارزشیابی مستمر و تاثیر آن ها بر کیفیت یادگیری عمیق

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر بازنگری در نظام ارزشیابی مستمر بر کیفیت یادگیری عمیق دانش آموزان دوره متوسطه دوم مدارس ناحیه یک همدان بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه کنترل در نظر گرفته شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه دوم ناحیه یک همدان در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ بود که از میان آنان ۱۲۰ دانش آموز با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی یک دوره آموزشی، در معرض الگوی بازنگری شده ارزشیابی مستمر قرار گرفت؛ الگویی که در آن ارزشیابی تکوینی، بازخورد توصیفی و مستمر، خودارزیابی، همتایابی، سنجش عملکردی، تکالیف اصیل و فرصت اصلاح و بازنگری یادگیری جایگزین تاکید صرف بر نمره و آزمون های حافظه محور شد. برای سنجش کیفیت یادگیری عمیق از پرسشنامه یادگیری عمیق و مقیاس درگیری شناختی استفاده شد که روایی محتوایی آن ها با نظر متخصصان تایید و ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۷ و ۰/۸۴ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند. نتایج نشان داد پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین میانگین نمرات یادگیری عمیق دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد و الگوی بازنگری شده ارزشیابی مستمر موجب افزایش معنادار یادگیری عمیق دانش آموزان شده است (F=۱۸/۶۴، p<۰/۰۰۱، η²=۰/۱۴). همچنین، بررسی مولفه های یادگیری عمیق نشان داد بیشترین تغییر مربوط به پردازش مفهومی و توانایی کاربرد دانش در موقعیت های جدید بود و اندازه اثر مشاهده شده برای این مولفه ها در دامنه متوسط تا نسبتا بالا قرار داشت. یافته ها نشان می دهد هنگامی که ارزشیابی مستمر از یک سازوکار صرفا نمره محور به فرایندی برای دریافت بازخورد، تشخیص خطا، اصلاح عملکرد و مشارکت فعال دانش آموز در فرایند یادگیری تبدیل شود، می تواند زمینه ارتقای کیفیت یادگیری عمیق را فراهم کند. بر این اساس، بازنگری در نظام ارزشیابی مستمر مدارس مستلزم توانمندسازی معلمان در طراحی ارزشیابی های تکوینی و عملکردی، کاهش وابستگی به سنجش های حافظه محور و ایجاد فرهنگ بازخورد و خودارزیابی است. نتایج می تواند برای مدیران مدارس، معلمان و برنامه ریزان آموزشی در جهت حرکت از ارزشیابی نتیجه محور به سوی ارزشیابی یادگیری محور و تقویت یادگیری مفهومی، انتقال پذیر و پایدار دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی مستمر ، ارزشیابی تکوینی ، یادگیری عمیق ، بازخورد آموزشی ، یادگیری مفهومی ، سنجش عملکردی ، دوره متوسطه دوم