بازتعریف نقش معلم در عصر همکاری با هوش مصنوعی

ورود فزاینده سیستم های هوش مصنوعی مولد (مانند مدل های زبانی بزرگ) به عرصه تعلیم وتربیت، الگوی سنتی «معلم محوری» را با چالشی بی سابقه مواجه ساخته است. پژوهش پیش رو با هدف بازتعریف نقش معلم در عصر همکاری هوشمندانه با ماشین، به روش تحلیلی-اسنادی و با بهره گیری از رویکرد فراترکیب (Synthesis) در بررسی ۴۷ منبع معتبر داخلی و خارجی (۲۰۲۰-۲۰۲۵) انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که هسته اصلی بازتعریف، انتقال معلم از جایگاه «دانش افزای صرف» به «طراح تجربه یادگیری»، «تفسیرگر داده های آموزشی»، «راهنمای اخلاقی و فراشناختی» و «هماهنگ کننده تعاملات انسانی» است. بحث اصلی مقاله بر این گزاره استوار است که هوش مصنوعی نه تنها جای معلم را نمی گیرد، بلکه با اتوماسیون وظایف تکراری (مانند تصحیح اوراق، تولید محتوای پایه و ارزشیابی کمی)، اهمیت نقش های عاطفی، اخلاقی و راهبردی معلم را برجسته تر می کند. بااین حال، تحقق این همکاری مستلزم عبور از چالش های زیرساختی، شکاف دیجیتالی، مقاومت رفتاری و ابهامات حقوقی است. در پایان، پیشنهادهایی برای بازطراحی برنامه های درسی تربیت معلم و تدوین چارچوب صلاحیت های دیجیتال ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، نقش معلم ، یادگیری شخصی سازی شده ، همکاری انسان و ماشین ، سواد هوش مصنوعی ، فراترکیب