بررسی تاثیر آموزش هنر بر افزایش تاب آوری و سلامت روان دانش آموزان دبیرستانی

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر آموزش هنر بر افزایش تاب آوری و ارتقای سلامت روان دانش آموزان دبیرستانی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه گواه انجام شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان دبیرستانی تشکیل دادند و نمونه ای ۶۰ نفری با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه ۳۰ نفر، جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه ۶۰ دقیقه ای، تحت آموزش هنر با تاکید بر فعالیت های نقاشی، طراحی، موسیقی، نمایش و بیان خلاق قرار گرفت، در حالی که گروه گواه در طول اجرای پژوهش مداخله آموزشی دریافت نکرد. برای گردآوری داده ها از مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون و پرسشنامه سلامت عمومی استفاده شد. روایی محتوایی ابزارها با نظر متخصصان تایید شد و ضرایب آلفای کرونباخ برای مقیاس تاب آوری و سلامت روان به ترتیب ۰/۸۷ و ۰/۸۹ به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارها بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد پس از کنترل اثر پیش آزمون، آموزش هنر تاثیر معناداری بر تاب آوری و سلامت روان دانش آموزان داشت (p<۰/۰۰۱). میانگین تعدیل شده تاب آوری در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه افزایش معناداری نشان داد و اندازه اثر این مداخله برای تاب آوری ۰/۳۸ و برای سلامت روان ۰/۳۱ برآورد شد. همچنین نتایج بیانگر آن بود که آموزش هنر توانسته است حدود ۳۶ درصد از واریانس تغییرات تاب آوری و ۳۲ درصد از واریانس تغییرات سلامت روان را تبیین کند. بررسی ضرایب اثر نشان داد فعالیت های هنری، علاوه بر تقویت مولفه های مقابله ای و انعطاف پذیری روان شناختی، با فراهم کردن فرصت برای ابراز هیجانات، تجربه موفقیت، تعامل اجتماعی و خودبیانگری، به بهبود شاخص های سلامت روان کمک کرده اند. بر این اساس، یافته های پژوهش نشان می دهد آموزش هنر صرفا فعالیتی فرهنگی یا اوقات فراغتی نیست، بلکه می تواند به عنوان یک مداخله تربیتی مکمل برای تقویت منابع روان شناختی و پیشگیری از آسیب های روانی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، گنجاندن فعالیت های هنری هدفمند در برنامه های آموزشی مدارس، توانمندسازی معلمان برای بهره گیری از روش های هنرمحور و توجه سیاست گذاران آموزشی به ظرفیت هنر در ارتقای بهزیستی روان شناختی دانش آموزان می تواند در ایجاد محیط یادگیری حمایتگر و افزایش سازگاری آنان با چالش های تحصیلی و اجتماعی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش هنر ، تاب آوری ، سلامت روان ، دانش آموزان ، آموزش هنرمحور ، بهزیستی روان شناختی ، مداخلات تربیتی