بررسی رابطه هوش هیجانی با کیفیت روابط عاطفی و زناشویی: مطالعه ای بر شواهد و عوامل روان شناختی مرتبط

کیفیت روابط عاطفی و زناشویی از مهم ترین مولفه های سلامت روانی و اجتماعی افراد و یکی از عوامل اثرگذار بر ثبات و کارکرد مطلوب خانواده است. در این میان، هوش هیجانی به عنوان مجموعه ای از توانایی های مرتبط با شناخت، درک، ابراز و تنظیم هیجان های خود و دیگران، می تواند در شکل گیری و حفظ روابط رضایت بخش نقش داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه هوش هیجانی با کیفیت روابط عاطفی و زناشویی و شناسایی عوامل روان شناختی مرتبط با این رابطه است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و از نوع مطالعه رابطه ای است که با استفاده از مرور و تحلیل شواهد پژوهشی فارسی انجام شده است. در این مطالعه، یافته های پژوهش های انجام شده درباره هوش هیجانی، رضایت زناشویی، کیفیت رابطه، سازگاری زناشویی، صمیمیت، همدلی، تنظیم هیجان، سبک های دلبستگی، تعهد و مهارت های ارتباطی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. شواهد موجود نشان می دهد که هوش هیجانی با کیفیت روابط زناشویی، رضایت از رابطه و سازگاری زوجین رابطه مثبت دارد و مولفه هایی مانند خودآگاهی هیجانی، تنظیم هیجان، استفاده سازنده از هیجان ها، همدلی و توانایی مدیریت تعارض، در این رابطه اهمیت ویژه ای دارند. همچنین شواهد نشان می دهد که رابطه هوش هیجانی و کیفیت رابطه را نمی توان مستقل از متغیرهایی مانند صمیمیت، سبک دلبستگی، تعهد، مهارت های ارتباطی، انعطاف پذیری شناختی و تنظیم هیجان تبیین کرد. برخی پژوهش ها نیز نشان داده اند که مهارت های ارتباطی و صمیمیت می توانند در مسیر ارتباط هوش هیجانی با سازش و کیفیت روابط عاطفی نقش واسطه ای داشته باشند. در مجموع، یافته ها بیانگر آن است که هوش هیجانی نه به عنوان تنها عامل تعیین کننده، بلکه به عنوان یکی از ظرفیت های روان شناختی مهم در کیفیت روابط عاطفی و زناشویی مطرح است. بنابراین، توجه به آموزش و تقویت مهارت های هیجانی، ارتباطی و حل تعارض می تواند در برنامه های مشاوره پیش از ازدواج، زوج درمانی و آموزش خانواده مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، روابط عاطفی ، روابط زناشویی ، رضایت زناشویی ، صمیمیت ، تنظیم هیجان ، همدلی ، مهارت های ارتباطی ، تعارض زناشویی