تاثیر عناصر اقلیمی بر اشعار شاعران کرمانشاهی: پرتو کرمانشاهی، معینی کرمانشاهی، یدالله بهزاد کرمانشاهی

ادبیات اقلیمی به آثاری گفته می شود که عناصر محیطی، فرهنگی و بومی یک منطقه در ساختار و محتوای آن بازتاب می یابد. استان کرمانشاه با موقعیت کوهستانی، پیشینه تاریخی و فرهنگی غنی، همسایگی با مرز و تجربه جنگ تحمیلی، زیست بومی متمایز برای شکل گیری ادبیات اقلیمی فراهم کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد کیفی، به بررسی چگونگی بازتاب عناصر اقلیمی و بومی کرمانشاه در اشعار سه شاعر کرمانشاهی رحیم معینی کرمانشاهی، یدالله بهزاد کرمانشاهی و علی اشرف نوبتی (پرتو کرمانشاهی) می پردازد. داده ها به شیوه کتابخانه ای گردآوری و در پنج محور اصلی تحلیل شده اند: بازتاب طبیعت کوهستانی (کوه و سنگ)، فرهنگ شفاهی و تلمیحات تاریخی اسطوره ای بومی (خسرو و شیرین، فرهاد، بیستون)، مکان های بومی، عناصر روستایی و شبانی، و روحیه سلحشوری و وطن دوستی. یافته ها نشان می دهد که عناصر اقلیمی در شعر هر سه شاعر، فراتر از بازنمایی مستقیم طبیعت، به عناصری معنایی، نمادین و هویتی تبدیل شده اند؛ به گونه ای که کوه و سنگ حامل مفاهیمی چون استواری، مقاومت و تنهایی اند، و تلمیح به داستان خسرو و شیرین و بیستون شاخص ترین نشانه اقلیمی شعر کرمانشاه به شمار می رود. با این حال، شیوه بهره گیری سه شاعر از این عناصر یکسان نیست: معینی کرمانشاهی بر عناصر طبیعی، فرهنگ روستایی و خاطرات تاریخی و جنگی تمرکز دارد؛ بهزاد کرمانشاهی تلمیحات بومی را با تلمیحات شاهنامه ای و ملی درمی آمیزد؛ و پرتو کرمانشاهی بیشترین وابستگی را به مکان های بومی و مضامین اجتماعی و آزادی خواهانه نشان می دهد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که شعر این سه شاعر را می توان در چارچوب ادبیات اقلیمی مطالعه کرد و عناصر بومی در آثار آنان بخشی از هویت شعری و تصویری شان را شکل داده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات اقلیمی ، بومی گرایی ، شعر معاصر کرمانشاه ، معینی کرمانشاهی ، بهزاد کرمانشاهی ، پرتو کرمانشاهی ، عناصر بومی