« پداگوژی مکاشفه ای و تجسم دراماتیک در آموزش آرایه های ادبی دوره متوسطه: طراحی و واکاوی مدل DREAM»

آموزش سنتی صنایع بلاغی و آرایه های ادبی در نظام آموزش و پرورش، عموما بر رویکردی فرمالیستی، ساختارگرا و حافظه محور استوار است. در این الگو، آرایه ها به مثابه سازه هایی مکانیکی و مجزا از بافت معنایی و زیباشناختی متن تدریس می شوند که پیامد مستقیم آن، ایجاد کج فهمی های مکرر مفهومی، ناتوانی در تحلیل لایه های پنهان متون کهن و معاصر، و تقلیل بلاغت به نشانه شناسی صوری در آزمون های چندگزینه ای است. پژوهش حاضر با اتکا به مبانی «علوم شناختی» (به ویژه نظریه شناخت تجسم یافته)، «بوطیقای شناختی» و «پداگوژی درام»، الگویی نوین تحت عنوان مدل پداگوژیک DREAM طراحی و اعتبارسنجی کرده است. این مدل یادگیری از ۴ گام متوالی شامل: ۱) تجسم دراماتیک (Dramatization)؛ ۲) کاوش و مکاشفه نشانه شناختی (Reasoning & Discovery)؛ ۳) روایت گری واگرا (Expression & Narrative)؛ و ۴) فراشناخت و تثبیت مفهومی (Metacognition & Synthesis) تشکیل شده است. یافته های تجربی و آزمایشی نشان داد که کاربست این الگو موجب افزایش ۱۳۸ درصدی توانایی انتقال یادگیری در ابیات جدید، بهبود ۱۷۱ درصدی در تمایز ساختارهای مرزی (مانند تضاد و پارادوکس)، و ارتقای ۲۳۶ درصدی شاخص یادداری مفاهیم پس از ۸ هفته نسبت به روش های سنتی می گردد. نتایج نشان می دهد که گذار از «انتزاع شنیداری» به «تجربه حسی و تجسم یافته»، علاوه بر ماندگاری عمیق در حافظه معنایی، درک زیباشناختی و توانش نگارشی فراگیران را به شکل چشمگیری ارتقا می بخشد.

کلیدواژه ها:

آموزش آرایه های ادبی ، پداگوژی درام ، مدل DREAM ، شناخت تجسم یافته ، مکاشفه زبانی ، کج فهمی های بلاغی ، ارزشیابی اصیل