از مصرف رسانه ای تا استفاده آگاهانه؛ نقش سواد رسانه ای و خودکنترلی در تاب آوری دیجیتال دانش آموزان متوسطه

گسترش شبکه های اجتماعی و رسانه های دیجیتال، شیوه ارتباط، دریافت اطلاعات و گذران اوقات فراغت دانش آموزان را تحت تاثیر قرار داده است. استفاده از این رسانه ها در کنار فرصت های آموزشی و ارتباطی، می تواند دانش آموزان را با چالش هایی مانند مواجهه با اطلاعات نادرست، محتوای نامناسب، فشار اجتماعی، حواس پرتی و استفاده افراطی از رسانه های دیجیتال روبه رو سازد. در این شرایط، برخورداری از سواد رسانه ای، خودکنترلی و تاب آوری می تواند در مدیریت آگاهانه تر و مسئولانه تر حضور دانش آموزان در فضای دیجیتال نقش داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سواد رسانه ای، خودکنترلی و تاب آوری دانش آموزان متوسطه در استفاده از شبکه های اجتماعی و رسانه های دیجیتال انجام شده است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که سواد رسانه ای می تواند توانایی دانش آموزان را در تحلیل، ارزیابی و انتخاب محتوای رسانه ای تقویت کند و خودکنترلی نیز به مدیریت زمان، تنظیم رفتار و کنترل واکنش های هیجانی در فضای مجازی کمک می کند. از سوی دیگر، تاب آوری می تواند ظرفیت دانش آموزان را برای مواجهه سازنده با فشارها، ناکامی ها و تجربیات منفی فضای دیجیتال افزایش دهد. تعامل این سه مولفه می تواند زمینه استفاده هدفمندتر، متعادل تر و مسئولانه تر از شبکه های اجتماعی را فراهم سازد. بر این اساس، آموزش مهارت های سواد رسانه ای، تقویت خودتنظیمی و توسعه تاب آوری در برنامه های تربیتی مدارس می تواند به دانش آموزان کمک کند تا ضمن بهره مندی از فرصت های رسانه های دیجیتال، با چالش ها و آسیب های احتمالی آن نیز آگاهانه تر مواجه شوند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: سواد رسانه ای ، خودکنترلی ، تاب آوری ، دانش آموزان متوسطه ، شبکه های اجتماعی ، رسانه های دیجیتال ، فضای مجازی ، خودتنظیمی.