تدوین چارچوب سواد هوش مصنوعی موردنیاز هنرآموزان هنرستان های فنی وحرفه ای و کاردانش

گسترش شتابان هوش مصنوعی، به ویژه هوش مصنوعی مولد، ساختار مشاغل، مهارت های موردنیاز بازار کار و شیوه های آموزش فنی وحرفه ای را دگرگون کرده است. هنرستان های فنی وحرفه ای و کاردانش، به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای تربیت نیروی انسانی ماهر، نمی توانند نسبت به این تحول بی تفاوت بمانند. در این میان، هنرآموزان نقش واسطه ای و راهبردی دارند؛ زیرا آنان باید هم از ظرفیت های هوش مصنوعی برای طراحی، اجرا و ارزشیابی آموزش های عملی بهره بگیرند و هم هنرجویان را برای مواجهه حرفه ای، اخلاقی و انتقادی با این فناوری آماده سازند. با وجود اهمیت موضوع، استفاده اثربخش از هوش مصنوعی در هنرستان ها صرفا به توانایی کار با چند ابزار گفت وگومحور یا تولید محتوا محدود نمی شود؛ بلکه مستلزم برخورداری هنرآموزان از مجموعه ای به هم پیوسته از دانش، مهارت، نگرش و مسئولیت پذیری حرفه ای است که می توان آن را «سواد هوش مصنوعی» نامید. هدف مقاله حاضر، تدوین و تبیین یک چارچوب مفهومی و اجرایی برای سواد هوش مصنوعی موردنیاز هنرآموزان هنرستان های فنی وحرفه ای و کاردانش است. مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از اسناد بین المللی، چارچوب های سواد هوش مصنوعی، مطالعات مربوط به آموزش معلمان، آموزش فنی وحرفه ای و راهنمای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مولد تنظیم شده است. یافته ها نشان می دهد که چارچوب پیشنهادی باید دست کم شش بعد را دربرگیرد: ۱) درک مفاهیم و سازوکارهای پایه هوش مصنوعی؛ ۲) کاربرد آموزشی و کارگاهی؛ ۳) تفکر انتقادی و ارزیابی خروجی؛ ۴) اخلاق، حقوق، ایمنی و حریم خصوصی؛ ۵) طراحی یادگیری و ارزشیابی در عصر هوش مصنوعی؛ و ۶) توسعه حرفه ای، پیوند با صنعت و یادگیری مادام العمر. بر پایه این ابعاد، مقاله الگوی «سواد هوش مصنوعی هنرآموز حرفه ای» را پیشنهاد می کند که بر انسان محوری، زمینه مندی رشته ای، عدالت آموزشی، یادگیری مبتنی بر عمل و مسئولیت پذیری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، هنرآموز ، هنرستان ، آموزش فنی وحرفه ای ، کاردانش ، هوش مصنوعی مولد ، توسعه حرفه ای ، اخلاق هوش مصنوعی