تاثیر آموزش مهارت های فراشناختی بر خودتنظیمی یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

فراشناخت، به عنوان توانایی تفکر درباره تفکر و نظارت بر فرایندهای شناختی خود، یکی از سازه های بنیادین در روان شناسی تربیتی معاصر است که نقش تعیین کننده ای در یادگیری موثر و پایدار ایفا می کند. پژوهش های گسترده در چند دهه گذشته نشان داده اند که دانش آموزانی که از مهارت های فراشناختی برخوردارند، بهتر می توانند یادگیری خود را برنامه ریزی، نظارت و تنظیم کنند و در نتیجه عملکرد تحصیلی بالاتری کسب نمایند. مقاله مروری حاضر با هدف ترکیب و تحلیل ادبیات نظری و پژوهشی موجود درباره تاثیر آموزش مهارت های فراشناختی بر خودتنظیمی یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. رویکرد مقاله، مروری تحلیلی است و بر پایه بررسی فراتحلیل ها، مطالعات مروری نظام مند، پژوهش های شبه آزمایشی و چارچوب های نظری معتبر در حوزه فراشناخت و یادگیری خودتنظیم بنا شده است. محورهای اصلی بررسی شامل مفهوم شناسی فراشناخت و مولفه های آن، رابطه فراشناخت با خودتنظیمی یادگیری، اثربخشی مداخلات فراشناختی بر عملکرد تحصیلی، نقش سن و ویژگی های رشدی در بهره مندی از آموزش فراشناختی، ویژگی های مداخلات موثر، نقش معلم در آموزش فراشناخت، و ملاحظات بافتی و فرهنگی است. یافته های حاصل از ترکیب ادبیات نشان می دهد که مداخلات فراشناختی در دوره ابتدایی به طور کلی اثربخش هستند و اندازه اثر متوسط تا بزرگ (حدود ۰/۴۸ تا ۰/۵۹) برای پیامدهای مرتبط با یادگیری خودتنظیم و عملکرد تحصیلی گزارش شده است. با این حال، اثربخشی این مداخلات به ویژگی های طراحی آموزشی، آمادگی معلمان، سن و ویژگی های یادگیرندگان، و بافت فرهنگی و آموزشی وابسته است. همچنین، شواهد نشان می دهد که آموزش صریح راهبردهای فراشناختی، به ویژه هنگامی که در محتوای درسی تلفیق شود و با بازخورد تکوینی و فرصت های تمرین هدایت شده همراه باشد، بیشترین تاثیر را بر خودتنظیمی یادگیری و عملکرد تحصیلی دارد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: فراشناخت ، خودتنظیمی یادگیری ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، آموزش راهبردهای فراشناختی ، یادگیری خودتنظیم