مطالعه نقش یادگیری مبتنی بر کنجکاوی در تغییر الگوی مواجهه دانش آموزان با مسائل و پرسش های آموزشی

یادگیری در محیط مدرسه زمانی می تواند عمیق، پایدار و معنادار باشد که دانش آموز صرفا دریافت کننده پاسخ های آماده نباشد، بلکه در فرایند شکل گیری پرسش، جست وجوی پاسخ، بررسی شواهد و بازنگری در برداشت های خود مشارکت کند. کنجکاوی یکی از نیروهای مهم در آغاز و تداوم چنین فرایندی است. یادگیری مبتنی بر کنجکاوی رویکردی است که در آن پرسش ها، ابهام ها، شگفتی ها و مسائل واقعی دانش آموزان به عنوان نقطه آغاز یادگیری مورد توجه قرار می گیرند. این رویکرد می تواند الگوی مواجهه دانش آموزان با مسائل و پرسش های آموزشی را از دریافت منفعلانه پاسخ به سمت کاوش، پرسشگری، فرضیه سازی، آزمون، گفت وگو و اصلاح برداشت ها تغییر دهد.هدف مقاله حاضر، بررسی نقش یادگیری مبتنی بر کنجکاوی در تغییر الگوی مواجهه دانش آموزان با مسائل و پرسش های آموزشی است. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و با تکیه بر مبانی نظری یادگیری اکتشافی، یادگیری پرسش محور، سازنده گرایی، انگیزش، فراشناخت و یادگیری فعال تدوین شده است. بررسی مباحث نظری نشان می دهد که یادگیری مبتنی بر کنجکاوی می تواند موجب افزایش تمایل دانش آموز به طرح سوال، تحمل ابهام، جست وجوی اطلاعات، بررسی چند راه حل، توجه به شواهد و بازنگری در پاسخ های اولیه شود. در این رویکرد، مسئله آموزشی دیگر صرفا مانعی برای رسیدن به پاسخ صحیح نیست، بلکه فرصتی برای کشف، تحلیل و تولید معنا تلقی می شود. همچنین نقش معلم از ارائه کننده مستقیم پاسخ به تسهیلگر و طراح موقعیت های یادگیری تغییر می کند. البته اثربخشی این رویکرد به عواملی مانند امنیت روانی کلاس، کیفیت سوال ها، سطح آمادگی دانش آموز، زمان کافی، دسترسی به منابع معتبر و توانایی معلم در هدایت فرایند کاوش وابسته است. در مجموع، یادگیری مبتنی بر کنجکاوی می تواند زمینه شکل گیری دانش آموزانی را فراهم کند که در مواجهه با مسائل آموزشی، به جای انتظار برای پاسخ فوری، به دنبال فهم مسئله، طرح پرسش و یافتن مسیر مناسب برای رسیدن به پاسخ باشند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: یادگیری مبتنی بر کنجکاوی ، کنجکاوی آموزشی ، پرسشگری ، حل مسئله ، یادگیری اکتشافی ، دانش آموز ، تفکر انتقادی ، یادگیری فعال