بررسی نقش طراحی مشارکتی مدرسه در افزایش احساس اثرگذاری دانش آموزان بر محیط آموزشی خود

مدرسه تنها محیطی برای انتقال مفاهیم و محتوای درسی نیست، بلکه یکی از مهم ترین محیط های اجتماعی و تربیتی زندگی دانش آموزان به شمار می رود. دانش آموزان بخش قابل توجهی از زمان خود را در مدرسه سپری می کنند و کیفیت تجربه آنان از این محیط می تواند بر نگرش، انگیزش، مشارکت، احساس تعلق و حتی میزان مسئولیت پذیری آنان تاثیر بگذارد. در چنین شرایطی، یکی از رویکردهای نوین در مدیریت و طراحی محیط آموزشی، توجه به طراحی مشارکتی مدرسه است؛ رویکردی که دانش آموزان را از دریافت کنندگان صرف تصمیمات مدرسه به مشارکت کنندگانی فعال در شکل دهی به برخی جنبه های محیط آموزشی تبدیل می کند. طراحی مشارکتی مدرسه می تواند شامل مشارکت دانش آموزان در تصمیم گیری درباره فعالیت های آموزشی و پرورشی، سازمان دهی فضاهای یادگیری، انتخاب برخی موضوعات و شیوه های فعالیت، طراحی برنامه های فرهنگی، پیشنهاد راهکار برای مسائل مدرسه و مشارکت در ارزیابی تجربه آموزشی باشد.هدف مقاله حاضر، بررسی نقش طراحی مشارکتی مدرسه در افزایش احساس اثرگذاری دانش آموزان بر محیط آموزشی خود است. در این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مبانی نظری حوزه مشارکت دانش آموزی، عاملیت، یادگیری اجتماعی، خودتنظیمی، تعلق مدرسه ای و طراحی محیط های یادگیری، ابعاد مختلف این موضوع بررسی شده است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که هنگامی که مشارکت دانش آموزان واقعی، معنادار و همراه با مشاهده پیامدهای تصمیمات آنان باشد، احساس اثرگذاری افزایش می یابد. این احساس می تواند از طریق تقویت عاملیت، مسئولیت پذیری، تعلق به مدرسه، انگیزش درونی، اعتماد به توانایی های فردی و اجتماعی و افزایش مشارکت در فعالیت های مدرسه ای شکل بگیرد. همچنین مشخص شد که مشارکت صرفا به معنای دریافت نظر دانش آموزان نیست؛ بلکه زمانی اثربخش است که دانش آموزان بتوانند در مراحل شناسایی مسئله، ارائه ایده، انتخاب راهکار، اجرای تصمیم و ارزیابی نتایج حضور داشته باشند. بر این اساس، طراحی مشارکتی مدرسه می تواند به ایجاد محیطی منجر شود که در آن دانش آموز خود را عضوی موثر، مسئول و دارای نقش در زندگی آموزشی خویش احساس کند

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: طراحی مشارکتی مدرسه ، احساس اثرگذاری ، عاملیت دانش آموز ، مشارکت دانش آموزی ، محیط آموزشی ، تعلق مدرسه ای ، یادگیری مشارکتی ، تصمیم گیری دانش آموزان