نقش هوش مصنوعی در شکل گیری برنامه درسی پنهان در محیط های آموزشی؛ مطالعه ای مروری

گسترش فناوری های هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، علاوه بر ایجاد تغییر در شیوه های تدریس، یادگیری، ارزشیابی و تولید محتوای آموزشی، می تواند پیام ها و ارزش های غیرمستقیمی را نیز به دانش آموزان منتقل کند که در چارچوب برنامه درسی رسمی پیش بینی نشده اند. این دسته از پیام ها در حوزه برنامه درسی پنهان قرار می گیرند. برنامه درسی پنهان مجموعه ای از نگرش ها، ارزش ها، هنجارها، الگوهای رفتاری و باورهایی است که دانش آموزان از طریق تعامل با معلم، همسالان، محیط مدرسه، قوانین، شیوه ارزشیابی، روش تدریس و ساختار آموزشی به صورت غیرمستقیم فرا می گیرند. ورود هوش مصنوعی به آموزش می تواند مولفه های جدیدی را به این برنامه اضافه کند؛ از جمله نگرش نسبت به فناوری، وابستگی یا استقلال یادگیرنده، شیوه مواجهه با دانش، مسئولیت پذیری، تفکر انتقادی، عدالت آموزشی و اخلاق استفاده از فناوری. پژوهش حاضر با روش مروری تحلیلی و با بررسی منابع فارسی مرتبط با برنامه درسی پنهان و هوش مصنوعی در آموزش انجام شده است. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی می تواند از طریق تغییر نقش معلم، شیوه انجام تکالیف، نوع تعامل دانش آموز با منابع، دسترسی به اطلاعات و روش ارزشیابی، برنامه درسی پنهان جدیدی ایجاد کند. استفاده هدفمند از هوش مصنوعی می تواند استقلال، خلاقیت، تفکر انتقادی و یادگیری خودراهبر را تقویت کند؛ در حالی که استفاده غیرهدفمند ممکن است وابستگی، کاهش تلاش شناختی و پذیرش غیرانتقادی اطلاعات را افزایش دهد. بنابراین، توجه به پیام های پنهان هوش مصنوعی و توانمندسازی معلمان برای مدیریت آنها ضروری است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، برنامه درسی پنهان ، محیط آموزشی ، یادگیری دانش آموزان