مدیریت تعارض و حل مسئله میان معلمان و دانش آموزان

تعارض میان معلمان و دانش آموزان از جمله پدیده های اجتناب ناپذیر در محیط های آموزشی است که در صورت مدیریت نامناسب می تواند به تضعیف روابط بین فردی، کاهش مشارکت دانش آموزان، افزایش رفتارهای مسئله دار، افت کیفیت فرایند یاددهی یادگیری و شکل گیری جو نامطلوب کلاس منجر شود. در مقابل، رویکردهای مبتنی بر گفت وگو، همکاری، حل مسئله، تنظیم هیجان و مشارکت دادن دانش آموز در فرایند تصمیم گیری می توانند تعارض را از یک موقعیت تهدیدکننده به فرصتی برای یادگیری اجتماعی و تقویت مهارت های ارتباطی تبدیل کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی نظری و تحلیل یافته های پژوهش های پیشین درباره مدیریت تعارض و حل مسئله میان معلمان و دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش، مرور تحلیلی تلفیقی منابع علمی فارسی و انگلیسی مرتبط با مدیریت تعارض، روابط معلم دانش آموز، مدیریت کلاس، مهارت حل مسئله و راهبردهای مقابله با رفتارهای مسئله دار دانش آموزان بود. شواهد پژوهشی نشان می دهد کیفیت رابطه معلم و دانش آموز، خودکارآمدی معلم در مدیریت کلاس، مهارت های ارتباطی، توانایی تنظیم هیجان و نوع راهبرد انتخاب شده برای مواجهه با تعارض، در چگونگی شکل گیری و پیامدهای تعارض نقش اساسی دارند. مرور پژوهش ها همچنین نشان می دهد راهبردهای همکاری و حل مسئله، گفت وگوی موثر، گوش دادن فعال و مشارکت طرفین در تعریف مسئله و انتخاب راه حل، در مقایسه با رویکردهای صرفا تنبیهی یا اجتنابی، ظرفیت بیشتری برای حفظ رابطه آموزشی و کاهش پیامدهای منفی تعارض دارند. از سوی دیگر، یافته ها نشان می دهد آموزش مهارت حل مسئله به دانش آموزان، علاوه بر تقویت توانایی تصمیم گیری و خودکنترلی، می تواند زمینه مشارکت فعال تر آنان در مدیریت مسائل اجتماعی و آموزشی را فراهم سازد. بر اساس جمع بندی شواهد، مدیریت تعارض میان معلم و دانش آموز نباید صرفا به معنای حذف یا سرکوب اختلاف تلقی شود، بلکه باید به عنوان فرایندی ارتباطی، تربیتی و مسئله محور در نظر گرفته شود که هدف آن شناخت منشا تعارض، حفظ کرامت طرفین، تولید راه حل های قابل قبول و بازسازی رابطه آموزشی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت تعارض ، حل مسئله ، رابطه معلم و دانش آموز ، مدیریت کلاس ، ارتباط آموزشی