بررسی رابطه سبک های فرزندپروری با سلامت روان نوجوانان: نقش عوامل خانوادگی و روان شناختی

نوجوانی یکی از مهم ترین مراحل تحول انسان است که با تغییرات گسترده جسمانی، شناختی، هیجانی و اجتماعی همراه می شود. در این دوره، نوجوان در مسیر دستیابی به استقلال و شکل دهی هویت فردی قرار می گیرد و هم زمان با انتظارات خانوادگی، تحصیلی و اجتماعی متعددی مواجه می شود. در چنین شرایطی، کیفیت روابط خانوادگی و نحوه تعامل والدین با نوجوان می تواند در حفظ یا تضعیف سلامت روان او نقش قابل توجهی داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه سبک های فرزندپروری با سلامت روان نوجوانان و تبیین نقش عوامل خانوادگی و روان شناختی در این رابطه است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و از نوع مطالعه رابطه ای است. داده ها و شواهد پژوهشی با استفاده از مطالعات فارسی انجام شده در زمینه سبک های فرزندپروری، سلامت روان، عملکرد خانواده، سازگاری هیجانی اجتماعی، حمایت خانوادگی، عزت نفس، تاب آوری و مشکلات رفتاری نوجوانان بررسی و تحلیل شده اند. نتایج بررسی نشان می دهد سبک فرزندپروری مقتدرانه که بر ترکیب محبت، پذیرش، نظارت منطقی، تعیین حدود روشن و احترام به استقلال نوجوان استوار است، با پیامدهای روان شناختی مطلوب تری ارتباط دارد. در مقابل، سبک های مستبدانه و سهل گیرانه، بسته به شرایط خانوادگی و نحوه اجرای آن ها، می توانند با افزایش مشکلات رفتاری، کاهش سازگاری و تضعیف برخی شاخص های سلامت روان همراه شوند. همچنین یافته ها نشان می دهد رابطه میان سبک فرزندپروری و سلامت روان نوجوانان تحت تاثیر عواملی مانند کیفیت ارتباط والد فرزند، تعارضات خانوادگی، انسجام خانواده، حمایت عاطفی، سلامت روان والدین، عزت نفس، تاب آوری، خودکارآمدی و مهارت های تنظیم هیجان قرار دارد. بنابراین، سلامت روان نوجوان را نمی توان صرفا حاصل ویژگی های فردی یا صرفا نتیجه شیوه رفتار والدین دانست، بلکه باید آن را پیامد تعامل مستمر میان نوجوان، خانواده و محیط اجتماعی در نظر گرفت. بر اساس یافته های پژوهش، آموزش والدین، ارتقای مهارت های ارتباطی خانواده، تقویت حمایت عاطفی، کاهش تعارضات خانوادگی و افزایش توانمندی های روان شناختی نوجوانان می تواند در پیشگیری از مشکلات سلامت روان و ارتقای سازگاری آنان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

سبک های فرزندپروری ، سلامت روان ، نوجوانان ، خانواده ، حمایت عاطفی ، سازگاری روانی ، عزت نفس ، تاب آوری