ارزیابی کارایی الگوهای مدیریت مشارکتی در ارتقای کیفیت عملکرد آموزشی و پرورشی

تحولات پرشتاب در نظام های آموزشی و افزایش پیچیدگی فرایندهای یاددهی، یادگیری و تربیت، ضرورت بازنگری در الگوهای سنتی مدیریت مدرسه و حرکت به سوی شیوه های مشارکت محور را افزایش داده است. در ساختارهای آموزشی پیچیده، تصمیم گیری متمرکز و محدود کردن فرایند مدیریت به مدیر مدرسه می تواند ظرفیت های حرفه ای معلمان، کارکنان، دانش آموزان و خانواده ها را در حل مسائل آموزشی و پرورشی کمتر فعال کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارایی الگوهای مدیریت مشارکتی در ارتقای کیفیت عملکرد آموزشی و پرورشی و شناسایی سازوکارهای موثر بر تحقق این رویکرد انجام شد. پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۲۴ نفر از مدیران و عوامل آموزشی و پرورشی دارای تجربه مشارکت در فرایندهای مدیریتی مدرسه بودند که به شیوه نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. یافته های حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که کارایی مدیریت مشارکتی در مدرسه در قالب پنج مضمون اصلی شامل مشارکت در تصمیم گیری و برنامه ریزی، توانمندسازی و مسئولیت پذیری حرفه ای کارکنان، بهبود کیفیت فرایندهای آموزشی، تقویت عملکرد پرورشی و اجتماعی، و توسعه فرهنگ سازمانی مشارکت محور و یادگیرنده قابل تبیین است. نتایج همچنین نشان داد مشارکت زمانی به بهبود واقعی عملکرد مدرسه منجر می شود که از سطح مشورت نمادین فراتر رفته و با تفویض اختیار، دسترسی به اطلاعات، پاسخگویی مشترک، کار تیمی و نظام بازخورد همراه شود. بر اساس یافته ها، مدیریت مشارکتی می تواند از طریق افزایش احساس مالکیت حرفه ای، بهبود ارتباطات سازمانی، استفاده از دانش جمعی و هماهنگ سازی فعالیت های آموزشی و پرورشی، زمینه ارتقای کیفیت عملکرد مدرسه را فراهم سازد. بنابراین، توسعه شایستگی مدیران در رهبری مشارکتی، تقویت شوراهای مدرسه، بازنگری در سازوکار تصمیم گیری و ایجاد نظام ارزیابی مشارکتی می تواند در بهبود کیفیت مدیریت مدرسه موثر باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت مشارکتی ، کیفیت عملکرد آموزشی ، عملکرد پرورشی ، رهبری مشارکتی ، مدیریت مدرسه ، مشارکت معلمان ، بهبود مدرسه