نانو شیمی و کاربردهای پزشکی (Nanochemistry)

نانو شیمی یکی از حوزه های میان رشته ای و نوظهور علوم شیمی است که با مطالعه، طراحی، سنتز، اصلاح و بررسی ویژگی های مواد در ابعاد نانومتری، زمینه ایجاد و توسعه مواد و سامانه هایی با خواص متفاوت از مواد معمولی را فراهم کرده است. این دانش در سال های اخیر ارتباط گسترده ای با علوم پزشکی پیدا کرده و به شکل گیری حوزه هایی مانند نانوپزشکی، دارورسانی هدفمند، تصویربرداری و تشخیص بیماری ها، مهندسی بافت، درمان سرطان و تولید سامانه های نوین زیستی کمک کرده است. کاهش ابعاد مواد تا مقیاس نانو می تواند موجب افزایش نسبت سطح به حجم و تغییر ویژگی های فیزیکی، شیمیایی، نوری، مغناطیسی و زیستی آن ها شود؛ ازاین رو، نانومواد ظرفیت بالایی برای استفاده در طراحی ابزارها و روش های پزشکی دارند. نانوذرات، نانوکپسول ها، نانولوله ها، نانوساختارهای مغناطیسی و سامانه های پلیمری از جمله ساختارهایی هستند که در تحقیقات پزشکی مورد توجه قرار گرفته اند. کاربرد این فناوری در دارورسانی می تواند به انتقال کنترل شده مواد دارویی و افزایش تمرکز آن ها در محل موردنظر کمک کند و در حوزه تشخیص نیز امکان طراحی سامانه هایی با حساسیت بالا برای شناسایی نشانگرهای زیستی را فراهم سازد. همچنین استفاده از نانومواد در مهندسی بافت، بازسازی بافت های آسیب دیده و تولید ساختارهای زیست سازگار، افق های جدیدی در پزشکی ایجاد کرده است. با وجود این ظرفیت ها، بررسی ایمنی، سمیت، پایداری، سازگاری زیستی، روش تولید، هزینه و پیامدهای بلندمدت نانومواد همچنان اهمیت زیادی دارد. مقاله حاضر با رویکرد مروری، ضمن بررسی مبانی نانوشیمی، مهم ترین کاربردهای آن در پزشکی را مورد تحلیل قرار داده و فرصت ها، محدودیت ها و الزامات توسعه این فناوری را بررسی می کند.

کلیدواژه ها:

نانو شیمی ، نانوفناوری ، نانوپزشکی ، نانوذرات ، دارورسانی هدفمند ، تشخیص پزشکی ، مهندسی بافت ، نانومواد.