مقایسه اثربخشی کلاس درس منعطف و کلاس درس سنتی بر تمرکز پایدار و یادسپاری مفهومی دانش آموزان

هدف بنیادین این پژوهش، بررسی و مقایسه تطبیقی اثربخشی طراحی کالبدی-پداگوژیک کلاس درس منعطف در مقایسه با کلاس درس سنتی بر دو متغیر شناختی کلیدی شامل تمرکز پایدار و یادسپاری مفهومی دانش آموزان است. در دهه های اخیر، گذار از پارادایم های آموزشی منفعل به سوی مدل های یادگیری فعال، مستلزم بازتعریف فضاهای فیزیکی یادگیری و هماهنگ سازی معماری محیط با نیازهای عصب شناختی و رشدی فراگیران شده است؛ با این وجود، بسیاری از مدارس همچنان با چینش های ردیفی، خشک و سلسله مراتبی سنتی اداره می شوند. روند اجرای این پژوهش مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش مرور نظام مند شواهد پژوهشی و اسناد علمی حوزه روان شناسی تربیتی، علوم شناختی و علوم معماری آموزشی سامان یافته است؛ بدین گونه که با گردآوری، بازبینی نقادانه و ترکیب داده های برگرفته از پژوهش های معتبر پیشین، مولفه های بازطراحی فضا نظیر مبلمان ماژولار و ارگونومیک، انعطاف پذیری کارکردی، تنوع فضایی برای فعالیت های فردی و تیمی، کنترل محرک های حسی و عاملیت حرکتی دانش آموزان با شاخص های عصب شناختی هدایت توجه و پردازش عمیق اطلاعات مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد محیط های یادگیری منعطف با کاهش خستگی عضلانی و ادراکی، فراهم سازی پویایی حرکتی و کاهش بار شناختی بیرونی، زمان تمرکز پیوسته و عملکرد توجه پایدار دانش آموزان را به گونه ای چشمگیر بهبود می بخشند. افزون بر این، تبدیل محیط کلاس از جایگاهی برای انتقال خطی محفوظات به بستری برای درگیری فعال و تعاملی، سطح پردازش اطلاعات را از سطح سطحی و طوطی وار به یادسپاری مفهومی و معنایی ارتقا داده و دوام داده های ذخیره شده در حافظه بلندمدت را فزونی می بخشد؛ از این رو نتایج بر ضرورت تحول بنیادین در ساماندهی فضایی مدارس به عنوان متغیری مداخله گر در یادگیری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کلاس درس منعطف ، تمرکز پایدار ، یادسپاری مفهومی