جلوه های تصویرگری وتجلی طبیعت درشعر

پژوهش حاضر با هدف بررسی جلوه های تصویرگری و تجلی عناصر طبیعت در شعر فارسی و تحلیل نحوه بازتاب مظاهر طبیعی در آفرینش های ادبی به رشته تحریر درآمده است. شیوه و چگونگی روند پژوهش در این مقاله بر پایه روش توصیفی-تحلیلی و با گردآوری داده ها به شیوه کتابخانه ای و اسنادی صورت گرفته است؛ به این صورت که نخست شواهد و ابیات برجسته شاعران متقدم و متاخر استخراج و سپس طبقه بندی شده اند. مدل تحلیل مطالب بر الگوی تحلیل محتوای کیفی و نشانه شناسی صور خیال مبتنی است که طی آن چگونگی پیوند میان حس آمیزی، استعاره، تشبیه و نمادپردازی با صور گوناگون طبیعت مورد ارزیابی قرار می گیرد. در روند این بررسی، نقش عناصر چهارگانه، فصول سال، گیاهان و پدیده های جوی در ساختار زیبایی شناختی و عاطفی اشعار سنجیده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که طبیعت در شعر فارسی تنها یک پس زمینه بی روح نیست، بلکه به عنوان ابزاری پویا برای بیان احوال درونی، مفاهیم عرفانی، فلسفی و عواطف انسانی به کار رفته است. همچنین یافته ها حاکی از آن است که شاعران سبک های مختلف، نگاه متفاوتی به طبیعت داشته اند؛ به طوری که در سبک خراسانی طبیعت با دیدی واقع گرایانه و حسی، در سبک عراقی و هندی با نگاهی نمادین و معنوی، و در شعر معاصر به عنوان نمادی از مسائل اجتماعی و زیست محیطی تجلی یافته است. در نهایت، این پژوهش ثابت می کند که تصویرگری طبیعت نقش بسزایی در غنای تخیل و پویایی زبان شعری ایفا کرده است.

کلیدواژه ها:

تصویرگری در شعر ، تجلی طبیعت ، صور خیال ، عناصر طبیعی ، شعر فارسی ، تحلیل کیفی