تاثیر استفاده از شبکه های اجتماعی و مدیریت زمان بر پیشرفت تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعدیل کننده مدیریت زمان در رابطه میان استفاده از شبکه های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری آن را کلیه دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم در سال تحصیلی جاری تشکیل دادند. نمونه ای به حجم ۳۰۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استفاده از شبکه های اجتماعی، پرسشنامه مهارت های مدیریت زمان و معدل کل نمرات ترم گذشته دانش آموزان به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه ها توسط متخصصان تایید شد و پایایی آن ها از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ در دامنه قابل قبول گزارش گردید. تحلیل داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، جداول فراوانی) و آزمون های آماری استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی، آزمون تی مستقل) انجام شد. نتایج نشان داد که بین استفاده از شبکه های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رابطه منفی و معناداری وجود دارد. همچنین، بین مهارت های مدیریت زمان و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد. بین استفاده از شبکه های اجتماعی و مهارت های مدیریت زمان نیز رابطه منفی و معناداری یافت شد. مهم ترین یافته پژوهش آن بود که مدیریت زمان نقش تعدیل کننده معناداری در رابطه میان استفاده از شبکه های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی ایفا می کند؛ به این معنا که در سطوح بالای مدیریت زمان، رابطه منفی میان استفاده از شبکه های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی تضعیف می شود. به بیان دیگر، دانش آموزانی که از مهارت های مدیریت زمان قوی تری برخوردارند، حتی در صورت استفاده نسبتا زیاد از شبکه های اجتماعی، آسیب کمتری را در پیشرفت تحصیلی خود تجربه می کنند. همچنین، نتایج آزمون تی مستقل نشان داد که بین دانش آموزان دختر و پسر از نظر میزان استفاده از شبکه های اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد، اما در خصوص مهارت های مدیریت زمان و پیشرفت تحصیلی تفاوت معناداری مشاهده نشد. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که مدیریت زمان به عنوان یک عامل محافظتی عمل می کند و می تواند اثرات منفی استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی بر پیشرفت تحصیلی را کاهش دهد. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی و مشاوره ای بر تقویت مهارت های مدیریت زمان و سواد رسانه ای دانش آموزان متمرکز شوند تا آنان بتوانند در محیط دیجیتال کنونی، تعادل سالمی میان استفاده از فناوری و مسئولیت های تحصیلی خود برقرار کنند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، مدیریت زمان ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه دوم ، نقش تعدیل کننده ، خودتنظیمی