چگونه توانستم با اجرای برنامه بازخورد حرفه ای، کیفیت تدریس معلمان را بهبود بخشم؟

کیفیت تدریس معلمان یکی از بنیادی ترین مولفه های اثرگذار بر کیفیت آموزشی مدرسه و تحقق اهداف فرایند یاددهی یادگیری است. مدیر مدرسه در کنار مسئولیت های اجرایی، اداری و سازمانی، وظیفه مهمی در زمینه هدایت آموزشی، فراهم کردن زمینه رشد حرفه ای معلمان و ایجاد فرهنگ یادگیری مستمر در مدرسه بر عهده دارد. بر همین اساس، اقدام پژوهی حاضر با هدف بررسی و بهبود کیفیت تدریس معلمان از طریق طراحی و اجرای یک برنامه نظام مند بازخورد حرفه ای انجام شد. مسئله پژوهش از تجربه مدیریتی و مشاهده مستقیم وضعیت آموزشی مدرسه آغاز شد؛ به گونه ای که مشاهده های اولیه نشان داد اگرچه معلمان از دانش تخصصی و تجربه آموزشی مناسبی برخوردار بودند، اما فرایند مشاهده کلاس، ارائه بازخورد و پیگیری اصلاحات آموزشی به شکل منظم و مستمر انجام نمی شد. در برخی کلاس ها، استفاده از روش های مشارکتی محدود، ارزشیابی تکوینی کم رنگ، تنوع پرسش های آموزشی ناکافی و بازخورد به دانش آموزان نسبتا کلی بود.پژوهش با رویکرد کیفی کاربردی و در قالب اقدام پژوهی چرخه ای انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۱۲ نفر از معلمان مدرسه بودند که به دلیل ارتباط مستقیم با مسئله در پژوهش مشارکت کردند. داده ها از طریق مشاهده نظام مند کلاس، چک لیست مشاهده تدریس، یادداشت های میدانی، گفت وگوهای نیمه ساختاریافته با معلمان، دفتر تاملات مدیر و بررسی اسناد آموزشی گردآوری شد. برای افزایش اعتبار یافته ها از مثلث سازی داده ها و مقایسه شواهد حاصل از ابزارهای مختلف استفاده شد. پس از بررسی وضعیت موجود، علل اصلی مسئله شامل نبود چارچوب مشخص برای بازخورد، کلی بودن بازخوردها، نبود پیگیری منظم، نگاه ارزیابانه به مشاهده کلاس و محدود بودن گفت وگوی حرفه ای شناسایی شد.بر اساس یافته های اولیه، برنامه «بازخورد حرفه ای چرخه ای» طراحی و در سه چرخه اجرا شد. این برنامه شامل مشاهده نظام مند کلاس، گفت وگوی حرفه ای، ارائه بازخورد مشخص و سازنده، تعیین هدف بهبود فردی، اجرای تغییر و مشاهده مجدد بود. در داده های فرضی، میانگین عملکرد کلی معلمان در شاخص های کیفیت تدریس از ۵۸ درصد در وضعیت اولیه به ۸۱ درصد در ارزیابی نهایی افزایش یافت. شواهد کیفی نیز حاکی از افزایش تنوع روش های تدریس، مشارکت فعال دانش آموزان، استفاده از ارزشیابی تکوینی، بهبود کیفیت پرسش های آموزشی و افزایش نگرش مثبت معلمان نسبت به بازخورد حرفه ای بود. بر اساس نتایج این اقدام پژوهی، بازخورد حرفه ای زمانی می تواند به بهبود تدریس منجر شود که از شکل تذکر و ارزیابی صرف خارج شده و به فرایندی مستمر، مبتنی بر شواهد، گفت وگومحور و همراه با پیگیری تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، بازخورد حرفه ای ، کیفیت تدریس ، توسعه حرفه ای معلمان ، مشاهده کلاس ، رهبری آموزشی ، بهبود مدرسه