وظایف و مسئولیت های معاون اجرایی در مدارس

این پژوهش با هدف شناسایی، تبیین و مدل سازی ابعاد وظایف و مسئولیت های معاون اجرایی در مدارس و بررسی تاثیر آن بر کیفیت مدیریت آموزشی، نظم سازمانی و اثربخشی فرایندهای مدرسه انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را کارکنان آموزشی و اجرایی مدارس شامل مدیران، معاونان و معلمان تشکیل دادند که در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ در مدارس دولتی و غیردولتی مشغول به فعالیت بودند. نمونه پژوهش شامل ۳۸۴ نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه وظایف معاون اجرایی (۳۲ گویه)، پرسشنامه کیفیت مدیریت مدرسه (۲۴ گویه) و پرسشنامه اثربخشی سازمانی مدرسه (۱۸ گویه) بود. روایی محتوایی ابزارها توسط ۱۲ نفر از متخصصان مدیریت آموزشی تایید شد و نتایج تحلیل عاملی تاییدی نیز از برازش مطلوب سازه ها حمایت کرد. همچنین پایایی ابزارها بر اساس ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۹۱، ۰/۸۹ و ۰/۸۷ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که وظایف معاون اجرایی شامل مدیریت امور آموزشی و اداری، ساماندهی اطلاعات دانش آموزان، برنامه ریزی اجرایی، نظارت بر ثبت و مستندسازی فعالیت ها و هماهنگی بین عوامل مدرسه تاثیر مثبت و معناداری بر کیفیت مدیریت مدرسه دارد (β=۰/۶۸, p<۰/۰۰۱). همچنین کیفیت مدیریت مدرسه به طور مستقیم بر اثربخشی سازمانی تاثیر معنادار داشت (β=۰/۵۹, p<۰/۰۰۱). نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است (CFI=۰/۹۵، TLI=۰/۹۴، RMSEA=۰/۰۵۱). مقدار ضریب تعیین برای کیفیت مدیریت مدرسه برابر با ۰/۴۶ و برای اثربخشی سازمانی برابر با ۰/۵۳ به دست آمد که بیانگر قدرت تبیین مناسب مدل است. علاوه بر این، کیفیت مدیریت مدرسه نقش میانجی معناداری در رابطه بین عملکرد معاون اجرایی و اثربخشی سازمانی ایفا کرد و اثر غیرمستقیم برابر با ۰/۴۰ گزارش شد. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که معاون اجرایی به عنوان یکی از ارکان کلیدی مدیریت مدرسه، نقشی تعیین کننده در ارتقای نظم اداری، تسهیل فرایندهای آموزشی، بهبود تصمیم گیری مدیریتی و افزایش کارایی سازمانی ایفا می کند. ازاین رو، توجه به توانمندسازی حرفه ای معاونان اجرایی، توسعه مهارت های مدیریتی و بهره گیری از سامانه های نوین مدیریت اطلاعات می تواند زمینه ارتقای کیفیت عملکرد مدارس و تحقق اهداف نظام آموزشی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

معاون اجرایی مدرسه ، مدیریت آموزشی ، اثربخشی سازمانی ، کیفیت مدیریت مدرسه ، مدل یابی معادلات ساختاری ، عملکرد اجرایی ، نظام آموزشی