چالش های اخلاقی و حریم خصوصی در کاربرد هوش مصنوعی در مدارس (با نگاهی به قانون GDPR و ایران)

استفاده از هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، به ویژه در مدارس، اگرچه فرصت های بی نظیری در شخصی سازی یادگیری، بهبود مدیریت کلاس و افزایش کارایی آموزشی فراهم آورده است، اما هم زمان چالش های اخلاقی و حقوقی عمیقی را به ویژه در حوزه حریم خصوصی دانش آموزان پدید آورده است. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش مرور نظام مند، به بررسی چالش های اخلاقی و حریم خصوصی ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در مدارس می پردازد و به طور خاص، چارچوب مقررات عمومی حفاظت از داده های اتحادیه اروپا (GDPR) را به عنوان الگویی پیشرو در حمایت از داده های کودکان با وضعیت حقوقی ایران مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهد که پنج حوزه اصلی چالش های اخلاقی عبارت اند از: حریم خصوصی و حفاظت از داده ها، سوگیری الگوریتمی و عدالت، شفافیت و قابلیت توضیح پذیری، سلامت روانی دانش آموزان، و پاسخگویی از طریق نظارت انسانی. در حالی که GDPR با اصولی چون «رضایت آگاهانه»، «حداقل سازی داده» و «حریم خصوصی از طراحی»، چارچوبی جامع برای حمایت از داده های دانش آموزان فراهم ساخته است، نظام حقوقی ایران با خلاهای ساختاری قابل توجهی از جمله نبود قانون جامع حفاظت از داده های شخصی، فقدان نهاد نظارتی مستقل و ضعف در آموزش سواد داده ای مواجه است. مقاله در پایان راهکارهایی برای توسعه چارچوب نظارتی متناسب با بافت فرهنگی و حقوقی ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، حریم خصوصی ، چالش های اخلاقی ، GDPR ، حقوق دانش آموزان ، حفاظت از داده ها ، ایران