واکاوی پیوند میان سلامت جسمانی ، سبک زندگی و عملکرد شناختی دانش آموزان در فرایند یادگیری بلند مدت

هدف پژوهش حاضر، واکاوی پیوند میان سلامت جسمانی، سبک زندگی و عملکرد شناختی دانش آموزان و تبیین سازوکارهای مرتبط با نقش این متغیرها در شکل گیری یادگیری بلندمدت بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان تشکیل دادند و نمونه ای شامل ۳۲۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. داده ها با استفاده از مقیاس سلامت جسمانی، پرسشنامه سبک زندگی دانش آموزان، آزمون عملکرد شناختی و مقیاس یادگیری بلندمدت گردآوری شد؛ روایی محتوایی ابزارها با نظر متخصصان و روایی سازه با تحلیل عاملی تاییدی بررسی و ضرایب آلفای کرونباخ برای خرده مقیاس ها در دامنه ۰/۸۱ تا ۰/۹۲ به دست آمد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت و در مدل نهایی، سلامت جسمانی، سبک زندگی، عملکرد شناختی و یادگیری بلندمدت به عنوان سازه های اصلی در نظر گرفته شدند. یافته های مدل ساختاری نشان داد سلامت جسمانی اثر مستقیم و معناداری بر عملکرد شناختی دارد (β=۰/۳۴، p<۰/۰۰۱) و سبک زندگی نیز به طور مستقیم عملکرد شناختی را پیش بینی می کند (β=۰/۴۱، p<۰/۰۰۱). همچنین عملکرد شناختی اثر مستقیم معناداری بر یادگیری بلندمدت نشان داد (β=۰/۴۷، p<۰/۰۰۱). اثر مستقیم سلامت جسمانی بر یادگیری بلندمدت نیز معنادار بود (β=۰/۲۱، p=۰/۰۰۲)، در حالی که اثر سبک زندگی بر یادگیری بلندمدت به ۰/۲۹ (p<۰/۰۰۱) رسید. تحلیل اثرات غیرمستقیم نشان داد عملکرد شناختی در رابطه میان سلامت جسمانی و یادگیری بلندمدت نقش میانجی معناداری ایفا می کند (β=۰/۱۶، p<۰/۰۰۱) و همین مسیر میانجی در ارتباط سبک زندگی با یادگیری بلندمدت نیز مشاهده شد (β=۰/۱۹، p<۰/۰۰۱). در مجموع، متغیرهای سلامت جسمانی و سبک زندگی همراه با عملکرد شناختی توانستند ۵۲ درصد از واریانس یادگیری بلندمدت را تبیین کنند و شاخص های برازش مدل نیز در محدوده قابل قبول قرار داشتند (CFI=۰/۹۴، TLI=۰/۹۳، RMSEA=۰/۰۵۸ و SRMR=۰/۰۵۱). بر اساس یافته ها، یادگیری بلندمدت صرفا پیامد فرایندهای شناختی در کلاس درس نیست، بلکه از تعامل عوامل جسمانی، رفتاری و شناختی تاثیر می پذیرد؛ بنابراین، توجه هم زمان به تحرک بدنی، الگوی خواب، تغذیه، فعالیت های روزمره، مدیریت زمان و کاهش رفتارهای کم تحرک می تواند زمینه مناسبی برای تقویت کارکردهای شناختی و تثبیت آموخته ها فراهم کند.

کلیدواژه ها:

سلامت جسمانی ، سبک زندگی ، عملکرد شناختی ، یادگیری بلندمدت ، دانش آموزان ، یادگیری پایدار ، سبک زندگی سالم