نقش پژوهش محوری در ارتقای کیفیت آموزشی

پژوهش محوری یکی از رویکردهای اساسی برای بهبود مستمر فرایند تعلیم و تربیت و ارتقای کیفیت آموزشی است. در نظام های آموزشی پویا، پژوهش تنها فعالیتی دانشگاهی و محدود به مراکز علمی نیست، بلکه می تواند به بخش جدایی ناپذیر فعالیت های روزمره معلمان، مدیران، دانش آموزان و سایر عوامل آموزشی تبدیل شود. پژوهش محوری با ایجاد زمینه برای شناسایی دقیق مسائل آموزشی، تحلیل شرایط موجود، استفاده از شواهد، طراحی راهکارهای متناسب و ارزیابی نتایج، فاصله میان دانش نظری و عمل آموزشی را کاهش می دهد. در این رویکرد، معلم از انتقال دهنده صرف محتوای آموزشی به متخصصی تامل گر و پژوهنده تبدیل می شود که عملکرد خود را به طور مستمر بررسی و اصلاح می کند. پژوهش در عمل و اقدام پژوهی نیز از مهم ترین جلوه های پژوهش محوری در مدرسه به شمار می روند؛ زیرا مسائل واقعی کلاس درس را محور فعالیت پژوهشی قرار می دهند و یافته های حاصل از پژوهش را مستقیما در فرایند آموزش به کار می گیرند. شواهد موجود در منابع ایرانی نشان می دهد که گسترش فرهنگ پژوهش در میان معلمان می تواند به توسعه حرفه ای آنان، اصلاح روش های تدریس، افزایش مشارکت دانش آموزان، بهبود فرایند یادگیری و تقویت تصمیم گیری آموزشی کمک کند. با این حال، تحقق پژوهش محوری با موانعی مانند کمبود زمان، ضعف مهارت های پژوهشی، محدودیت امکانات، نگاه اداری و گزارش محور به پژوهش و ضعف سازوکارهای استفاده از یافته های پژوهشی مواجه است. بنابراین، ارتقای کیفیت آموزشی مستلزم آن است که پژوهش از یک فعالیت جانبی و مناسبتی به فرایندی مستمر، کاربردی و مدرسه محور تبدیل شود. این مقاله با هدف بررسی نقش پژوهش محوری در ارتقای کیفیت آموزشی و تبیین الزامات توسعه آن در مدارس تدوین شده است.

کلیدواژه ها:

پژوهش محوری ، کیفیت آموزشی ، معلم پژوهنده ، پژوهش در عمل ، اقدام پژوهی ، یاددهی یادگیری ، مدرسه پژوهنده