نقش درس کار و فناوری در تقویت مهارت های حل مسئله و تفکر خلاق دانش آموزان

تحولات سریع فناوری و پیچیده تر شدن مسائل زندگی فردی و اجتماعی، نظام های آموزشی را با ضرورت پرورش دانش آموزانی مواجه ساخته است که افزون بر کسب دانش، از توانایی حل مسائل جدید، تولید ایده های نو و به کارگیری خلاقانه آموخته های خود برخوردار باشند. در این میان، درس کار و فناوری به دلیل ماهیت عملی، مسئله محور و مبتنی بر تجربه، ظرفیت قابل توجهی برای تقویت مهارت های شناختی و خلاقانه دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش درس کار و فناوری در تقویت مهارت های حل مسئله و تفکر خلاق دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر رویکرد، کمی و از نظر طرح، توصیفی همبستگی بود. جامعه پژوهش شامل تعداد محدودی از دانش آموزان بود که به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استاندارد مهارت حل مسئله و پرسشنامه تفکر خلاق استفاده شد و داده های حاصل با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و آزمون های استنباطی مناسب در محیط نرم افزار SPSS تحلیل گردید.یافته های پژوهش نشان داد که بین میزان بهره مندی دانش آموزان از فعالیت ها و تجربه های آموزشی درس کار و فناوری و مولفه های مهارت حل مسئله و تفکر خلاق رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، مشارکت فعال در فعالیت های عملی، طراحی و ساخت، مواجهه با مسائل واقعی، آزمون راه حل های مختلف و فرصت اصلاح و بازطراحی محصولات، زمینه تقویت فرایندهای حل مسئله و افزایش انعطاف پذیری، سیالی و اصالت در تفکر دانش آموزان را فراهم می کند. نتایج بیانگر آن است که اثربخشی این درس صرفا به انتقال مهارت های فنی محدود نبوده، بلکه می تواند به عنوان بستری تربیتی برای توسعه شایستگی های شناختی و خلاقانه مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، بازطراحی فعالیت های درس کار و فناوری با تاکید بر یادگیری مسئله محور، پروژه محور و تجربه محور، فراهم سازی فرصت برای تولید راه حل های متنوع و تقویت نقش تسهیل گر معلم می تواند در ارتقای کیفیت یادگیری و آمادگی دانش آموزان برای مواجهه با مسائل پیچیده آینده موثر باشد.

کلیدواژه ها:

درس کار و فناوری ، حل مسئله ، تفکر خلاق ، یادگیری مسئله محور ، یادگیری عملی ، خلاقیت دانش آموزان ، شایستگی های شناختی