مدل سازی تدریس تحول آفرین در کلاس های ریاضی دبیرستان: واکاوی اثر معماری پرسشگری داربستی بر گذار دانش آموزان از انفعال الگوریتمی به تفکر زایشی

این پژوهش با هدف تدوین مدل ساختاری تدریس تحول آفرین و ارزشیابی تجربی اثر مداخله ای معماری پرسشگری داربستی بر گذار شناختی دانش آموزان از انفعال الگوریتمی به تفکر زایشی در درس ریاضی دوره دوم متوسطه انجام شد. مسئله محوری پژوهش، غلبه تثبیت رویه ای، فرمول گرایی افراطی و انفعال تفکر در حل مسائل غیرروتین ریاضی است. روش پژوهش از نوع آمیخته با طرح متوالی تبیینی بود. در بخش کمی، ۶۰ دانش آموز پایه دهم و یازدهم به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جای دهی شدند. گروه آزمایش به مدت شانزده جلسه تحت مداخله تدریس تحول آفرین مبتنی بر پرسشگری داربستی سه سطحی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل با روش های رایج آموزش دیدند. ابزارهای اندازه گیری شامل مقیاس انفعال الگوریتمی و آزمون سنجش تفکر زایشی بود. داده های کمی با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری و داده های کیفی حاصل از مشاهدات کلاسی و مصاحبه ها با روش تحلیل تماتیک بررسی شدند. یافته های کمی نشان داد مداخله آموزشی به شکل معنی داری موجب کاهش انفعال الگوریتمی و ارتقای ابعاد روانی، انعطاف پذیری، ابتکار و بسط تفکر زایشی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد. تحلیل کیفی نیز سه مضمون اصلی بازآفرینی استراتژی های حل مسئله، رشد خودتنظیمی شناختی و ارتقای شجاعت ریاضی را آشکار ساخت. میزان موفقیت مدل در تسهیل انتقال شناختی معادل چهل و پنج درصد تبیین واریانس متغیرهای وابسته برآورد شد که نشان دهنده کارآمدی چشمگیر این معماری پداگوژیک در تحول یادگیری ریاضی است.

کلیدواژه ها:

تدریس تحول آفرین ، معماری پرسشگری داربستی ، انفعال الگوریتمی ، تفکر زایشی ، آموزش ریاضی