مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی

مدیریت کلاس درس یکی از مولفه های بنیادین فرایند یاددهی یادگیری است که کیفیت آن می تواند بر تعاملات آموزشی، مشارکت دانش آموزان، اثربخشی تدریس و پیامدهای تحصیلی و اجتماعی آنان تاثیرگذار باشد. رویکردهای جدید مدیریت کلاس، برخلاف الگوهای سنتی که عمدتا بر کنترل رفتار و اعمال اقتدار معلم تاکید دارند، بر تنظیم روابط، پیشگیری از تعارض، ایجاد محیط عاطفی امن و مشارکت فعال یادگیرندگان تمرکز می کنند. در این میان، هوش هیجانی به عنوان مجموعه ای از توانایی های مرتبط با ادراک، شناخت، تنظیم و مدیریت هیجان ها، ظرفیت مهمی برای ارتقای کیفیت مدیریت کلاس محسوب می شود. مقاله حاضر با هدف تحلیل نقش هوش هیجانی در مدیریت کلاس و تبیین پیامدهای آن برای فرایند تدریس و یادگیری، به شیوه مروری توصیفی تدوین شده است. منابع منتخب نشان می دهند که برخورداری معلمان از مهارت های هیجانی می تواند زمینه را برای مدیریت پیشگیرانه کلاس، ارتباط موثرتر با دانش آموزان، کنترل مناسب موقعیت های تنش زا، افزایش همدلی و کاهش رفتارهای مخرب فراهم کند. همچنین، تلفیق مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی با یادگیری اجتماعی هیجانی، ذهن آگاهی و راهبردهای تدریس خلاقانه، مدیریت کلاس را از یک فرایند صرفا انضباطی به فرایندی تربیتی و یادگیری محور تبدیل می کند. بر اساس تحلیل مطالعات، اثربخشی این رویکرد نه صرفا به سطح هوش هیجانی معلم، بلکه به توانایی او در تبدیل این ظرفیت به رفتارهای حرفه ای، ارتباطی و آموزشی وابسته است. در پایان، الگویی تلفیقی برای مدیریت کلاس مبتنی بر هوش هیجانی ارائه و الزامات توسعه حرفه ای معلمان تبیین می شود.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، مدیریت کلاس ، معلم ، تعامل معلم دانش آموز ، یادگیری اجتماعی هیجانی ، اثربخشی تدریس ، تنظیم هیجان