بررسی سواد دیجیتالی معلمان و دانش آموزان و تاثیر آن بر کارآیی تدریس در عصر فناوری اطلاعات

عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات موجب دگرگونی های ساختاری در پارادایم های تربیتی و الگوهای یاددهی یادگیری گردیده است. در این زیست بوم نوین، سواد دیجیتالی به عنوان یکی از شایستگی های بنیادین برای معلمان و دانش آموزان شناخته می شود که فراتر از مهارت های فنی ساده، ابعاد شناختی، پداگوژیک، اخلاقی و انتقادی را در بر می گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع سواد دیجیتالی معلمان و دانش آموزان و تحلیل نقش آن بر ارتقای کارآیی تدریس در نظام آموزشی به انجام رسیده است. روش پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی بر پایه واکاوی اسنادی و مرور نظام مند مبانی نظری و تجربی حوزه فناوری آموزشی و روان شناسی تربیتی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سواد دیجیتالی معلمان بر اساس چارچوب هایی چون مدل دانش فنی، پداگوژیک و محتوایی، موجب ارتقای انعطاف پذیری در تدریس، شخصی سازی آموزش، غنی سازی محیط های یادگیری و بهینه سازی مدیریت کلاس می گردد. از سوی دیگر، برخورداری دانش آموزان از سواد دیجیتالی انتقادی، توانایی آنان را در خودتنظیمی یادگیری، مشارکت همکارانه و دسترسی هدفمند به منابع دانش افزایش داده و بازدهی کنش های تدریس معلم را مضاعف می سازد. بر این اساس، هم افزایی میان شایستگی دیجیتال معلم و فراگیر، کارآیی تدریس را از انتقال خطی اطلاعات به تسهیل گری فرایندهای عالی تفکر ارتقا می بخشد. در پایان، راهکارهای کاربردی جهت بازنگری در برنامه های درسی، توسعه آموزش های ضمن خدمت و کاهش شکاف دیجیتالی ارائه شده است.