سناریوی تدریس و یادگیری دانش آموزان

گذار از الگوهای سنتی تدریس معلم محور به سمت رویکردهای یادگیری محور، نیازمند بازتعریف ابزارهای طراحی آموزشی در بستر کلاس درس است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جایگاه و اثربخشی «سناریوی تدریس» به عنوان چارچوبی پویا و کنش محور در ارتقای کیفیت یادگیری و مدیریت بهینه کلاس درس به انجام رسیده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل تماتیک (مضامین) براون و کلارک به بررسی اسناد، سناریوهای آموزشی معلمان و مشاهدات کلاسی پرداخته و برای اعتبارسنجی داده ها از روش تثلیث (Triangulation) بهره گرفته است. چارچوب نظری پژوهش بر پایه مدل طراحی آموزشی ADDIE، نظریه مدیریت بار شناختی سوئلر و نظریه سازنده گرایی اجتماعی ویگوتسکی بنا شده است. یافته های حاصل از تحلیل داده ها در چهار تم اصلی طبقه بندی شد: ۱) «ریز-توالی سازی آموزشی» که با تقسیم محتوا به واحدهای شناختی خرد موجب کاهش چشمگیر بار شناختی اضافی و تعمیق طرح واره های ذهنی می شود؛ ۲) «توسعه عاملیت دانش آموز» از طریق پیش بینی کنش های تعاملی و فعالانه در بطن سناریو؛ ۳) «ارتقای تاب آوری و تخصص انطباقی معلم» در مهار بحران ها و خطاهای پیش بینی نشده کلاسی به واسطه طراحی سناریوهای جایگزین؛ و ۴) «استقرار حلقه بازخورد تکوینی و تنیده شده» در جریان یادگیری. نتایج نشان می دهد که سناریونویسی با تبدیل معلم از مجری خطی طرح درس به مهندس و معمار تجارب یادگیری، فرایند آموزش را شبیه سازی کرده و زمینه یادگیری عمیق، پایدار و معنادار را برای دانش آموزان فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

سناریوی تدریس ، یادگیری فعال ، مدیریت بار شناختی ، عاملیت دانش آموز ، بازخورد تکوینی ، درس پژوهی