تاثیر آموزش دینی بر سلامت روان و کاهش اضطراب در دوران بلوغ

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش دینی بر سلامت روان و کاهش اضطراب در دوران بلوغ انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را نوجوانان در دوره بلوغ تشکیل دادند که از میان آنان ۶۰ نفر با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، هر گروه شامل ۳۰ نفر، جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای تحت آموزش دینی مبتنی بر مفاهیم امید، توکل، معنای زندگی، خودشناسی، مسئولیت پذیری اخلاقی، صبر، کنترل هیجانات و بهره گیری از منابع معنوی در مواجهه با مشکلات قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل در طول اجرای پژوهش آموزش مداخله ای دریافت نکرد. برای گردآوری داده ها از مقیاس سلامت روان عمومی و مقیاس اضطراب استفاده شد که روایی محتوایی و سازه ای ابزارها با نظر متخصصان و تحلیل های آماری تایید شد و ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۷ و ۰/۸۹ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره تحلیل شدند. نتایج نشان داد پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل در سلامت روان تفاوت معناداری وجود دارد؛ به گونه ای که آموزش دینی موجب افزایش معنادار سلامت روان در گروه آزمایش شد (F=۱۸/۶۴، p<۰/۰۰۱، η²=۰/۲۴). همچنین میانگین اضطراب در گروه دریافت کننده آموزش دینی در مقایسه با گروه کنترل کاهش معناداری نشان داد (F=۲۱/۳۷، p<۰/۰۰۱، η²=۰/۲۸). اندازه اثر به دست آمده نشان داد که آموزش دینی از تاثیر متوسط تا نسبتا زیاد بر هر دو متغیر برخوردار بوده است. بررسی میانگین های تعدیل شده نیز بیانگر آن بود که شرکت کنندگان گروه آزمایش در پس آزمون، نسبت به وضعیت اولیه و گروه کنترل، وضعیت مطلوب تری از نظر سلامت روان و اضطراب داشتند. این یافته ها نشان می دهد آموزش دینی، هنگامی که به صورت تربیتی، متناسب با نیازهای روان شناختی دوران بلوغ و با تاکید بر مفاهیم امید، معنا، آرامش درونی و مهارت های مقابله ای ارائه شود، می تواند به عنوان یکی از ظرفیت های مکمل در ارتقای سلامت روان و کاهش اضطراب نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، توجه هدفمند برنامه ریزان آموزشی، معلمان، مربیان و مشاوران به ابعاد روان شناختی و معنایی آموزش دینی می تواند زمینه ساز شکل گیری نگرش مثبت تر نسبت به مشکلات دوران بلوغ، افزایش منابع مقابله ای و تقویت سازگاری روانی نوجوانان باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش دینی ، سلامت روان ، اضطراب ، دوران بلوغ ، بهزیستی روان شناختی ، تربیت دینی ، سازگاری روانی