توانمندسازی دبیران در طراحی سناریوهای آموزشی مبتنی بر کنجکاوی در درس علوم

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش توانمندسازی دبیران در طراحی سناریوهای آموزشی مبتنی بر کنجکاوی در درس علوم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی و در چارچوب مدل یابی معادلات ساختاری انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل دبیران علوم شاغل در مدارس بود که از میان آنان ۱۸۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه توانمندسازی حرفه ای دبیران و مقیاس طراحی آموزش مبتنی بر کنجکاوی استفاده شد. روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تاییدی بررسی شد و ضرایب آلفای کرونباخ برای سازه های اصلی بین ۰/۸۲ تا ۰/۹۱ به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارها بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS و از طریق آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد توانمندسازی حرفه ای دبیران با طراحی سناریوهای آموزشی مبتنی بر کنجکاوی رابطه مثبت و معناداری دارد و مولفه های خودکارآمدی حرفه ای، استقلال در تصمیم گیری آموزشی، شایستگی حرفه ای و مشارکت در تصمیم های آموزشی، نقش معناداری در پیش بینی توانایی دبیران برای طراحی موقعیت های یادگیری کنجکاوی محور دارند. نتایج مدل ساختاری نشان داد توانمندسازی حرفه ای اثر مستقیم و معناداری بر طراحی سناریوهای آموزشی مبتنی بر کنجکاوی دارد (β=۰/۵۸، p<۰/۰۰۱) و در مجموع حدود ۳۴ درصد از واریانس طراحی سناریوهای آموزشی توسط ابعاد توانمندسازی دبیران تبیین می شود. همچنین شاخص های برازش مدل در محدوده قابل قبول قرار داشتند (χ²/df=۲/۴۱، CFI=۰/۹۴، TLI=۰/۹۲، RMSEA=۰/۰۷ و SRMR=۰/۰۵). بر اساس این یافته ها، توانمندسازی دبیران صرفا به افزایش مهارت های حرفه ای آنان محدود نمی شود، بلکه می تواند ظرفیت آنان را برای طراحی موقعیت هایی افزایش دهد که در آن دانش آموزان از طریق پرسشگری، مشاهده، پیش بینی، کشف و حل مسئله در فرایند یادگیری علوم مشارکت فعال داشته باشند. بنابراین، توجه نظام آموزشی به برنامه های توانمندسازی حرفه ای دبیران، افزایش استقلال آموزشی و فراهم کردن فرصت برای طراحی و اجرای سناریوهای یادگیری مبتنی بر کنجکاوی می تواند به ارتقای کیفیت آموزش علوم و تقویت مشارکت فعال دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی دبیران ، طراحی آموزشی ، کنجکاوی علمی ، آموزش علوم ، سناریوهای آموزشی ، یادگیری کاوشگرانه ، شایستگی حرفه ای