تنوع فرهنگی در کلاس؛ آموزش همزیستی مسالمت آمیز

کلاس درس یکی از مهم ترین محیط های اجتماعی برای شکل گیری نگرش دانش آموزان نسبت به تفاوت های فرهنگی، قومی، زبانی و اجتماعی است. در جوامعی که از تنوع فرهنگی برخوردارند، مدرسه نمی تواند نسبت به تفاوت های موجود میان دانش آموزان بی تفاوت باشد؛ زیرا نحوه مواجهه نظام آموزشی و معلم با این تفاوت ها می تواند زمینه ساز پذیرش و همزیستی یا برعکس، تقویت کلیشه ها، فاصله های اجتماعی و طرد فرهنگی شود. آموزش چندفرهنگی با تاکید بر شناخت تفاوت ها، احترام به هویت های گوناگون، برابری فرصت های آموزشی و ایجاد تعامل سازنده میان دانش آموزان، ظرفیت مهمی برای تقویت همزیستی مسالمت آمیز در مدرسه فراهم می کند. پژوهش های انجام شده در ایران نشان می دهند که اگرچه برخی مولفه های تنوع فرهنگی در برنامه های درسی و کتاب های آموزشی مورد توجه قرار گرفته اند، این توجه در بسیاری موارد پراکنده و ناکافی است و هنوز فاصله ای میان واقعیت فرهنگی جامعه و محتوای آموزشی وجود دارد. هدف مقاله حاضر، بررسی نقش تنوع فرهنگی در کلاس درس و تبیین ظرفیت های آموزش چندفرهنگی برای پرورش دانش آموزانی است که بتوانند تفاوت ها را بپذیرند، با دیگران گفت وگو کنند و در محیطی مبتنی بر احترام متقابل زندگی کنند. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد و منابع علمی مرتبط با آموزش چندفرهنگی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که پذیرش تنوع فرهنگی، اصلاح محتوای آموزشی، توانمندسازی معلمان، ایجاد فرصت برای گفت وگوی میان فرهنگی و استفاده از فعالیت های مشارکتی می تواند نقش موثری در کاهش پیش داوری ها و تقویت احساس تعلق، احترام متقابل و همزیستی مسالمت آمیز داشته باشد. بنابراین، کلاس درس باید از محیطی صرفا انتقال دهنده دانش به فضایی برای تجربه عملی احترام، همکاری، گفت وگو و پذیرش تفاوت های انسانی تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

تنوع فرهنگی ، آموزش چندفرهنگی ، کلاس درس ، همزیستی مسالمت آمیز ، تفاوت فرهنگی ، دانش آموز ، برنامه درسی