تربیت دینی و اخلاقی دانش آموزان در مواجهه با هوش مصنوعی فراگیر

گسترش هوش مصنوعی و به ویژه هوش مصنوعی مولد، شیوه یادگیری، کسب اطلاعات، انجام تکالیف و تعامل دانش آموزان با محیط آموزشی را دستخوش تغییر کرده و در کنار فرصت های آموزشی، چالش های جدیدی برای تربیت دینی و اخلاقی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین الزامات، چالش ها و راهکارهای تربیت دینی و اخلاقی دانش آموزان در مواجهه با هوش مصنوعی فراگیر انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و با روش مروری تحلیلی انجام شده است. داده ها با مطالعه منابع علمی، پژوهش های داخلی و خارجی و اسناد معتبر مرتبط با تربیت دینی، تربیت اخلاقی، هوش مصنوعی و سواد هوش مصنوعی گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته ها نشان داد که مهم ترین چالش ها شامل اعتبارسنجی محتوای دینی تولیدشده توسط هوش مصنوعی، تحریف احتمالی مفاهیم دینی، وابستگی شناختی، کاهش تفکر مستقل، تقلب و عدم صداقت علمی، نقض حریم خصوصی و تضعیف تعامل انسانی است. همچنین، تربیت موثر دانش آموزان در عصر هوش مصنوعی نیازمند تلفیق تربیت دینی، تربیت اخلاقی، سواد هوش مصنوعی و تفکر انتقادی است. بر این اساس، نقش معلم از انتقال دهنده صرف دانش به هدایتگر تربیتی و اخلاقی، و نقش برنامه درسی از آموزش سنتی به سمت آموزش مسئولانه و انسان محور فناوری تغییر می یابد. در نهایت، پژوهش نشان می دهد که هدف تربیتی، حذف هوش مصنوعی نیست، بلکه پرورش دانش آموزانی است که با حفظ هویت دینی، ارزش های اخلاقی، عاملیت انسانی و قدرت قضاوت انتقادی، از ظرفیت های هوش مصنوعی به صورت آگاهانه، مسئولانه و اخلاقی استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

تربیت دینی ، تربیت اخلاقی ، هوش مصنوعی ، سواد هوش مصنوعی ، دانش آموز