بررسی راهکارهای افزایش مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری ریاضی

مشارکت فعال دانش آموزان یکی از مولفه های اساسی یادگیری اثربخش و عمیق در فرایند آموزش ریاضی است. ماهیت مفهومی، استدلالی و مسئله محور ریاضیات ایجاب می کند که دانش آموز صرفا دریافت کننده اطلاعات و الگوریتم های ارائه شده از سوی معلم نباشد، بلکه در فرایند یادگیری، کشف مفهوم، طرح پرسش، حل مسئله، توضیح راهبرد، مقایسه پاسخ ها، استدلال و ارزیابی عملکرد خود نقش فعال داشته باشد. با وجود این، در بسیاری از کلاس های ریاضی هنوز الگوهایی از تدریس مشاهده می شود که در آن معلم بخش عمده زمان کلاس را به توضیح و حل تمرین اختصاص می دهد و دانش آموزان عمدتا به شنیدن، رونویسی و تکرار روش های حل محدود می شوند. چنین وضعیتی می تواند موجب کاهش انگیزه، اضطراب، بی علاقگی، وابستگی به معلم و کاهش فرصت های رشد تفکر ریاضی شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهکارهای افزایش مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری ریاضی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و از نوع مطالعه کتابخانه ای است. داده های پژوهش با مطالعه و تحلیل منابع فارسی مرتبط با آموزش ریاضی، روش های تدریس فعال، یادگیری مشارکتی، حل مسئله، انگیزش و فعالیت های عملکردی گردآوری و به صورت تحلیلی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که استفاده از روش های تدریس فعال، طراحی موقعیت های مسئله محور، یادگیری مشارکتی، گروه بندی هدفمند، پرسشگری، بازی های آموزشی، فعالیت های عملکردی، استفاده از مثال های واقعی، فرصت دادن به دانش آموز برای توضیح راه حل، توجه به تفاوت های فردی، بازخورد سازنده و تغییر نقش معلم از انتقال دهنده اطلاعات به تسهیل گر یادگیری می تواند زمینه افزایش مشارکت فعال دانش آموزان را فراهم کند. همچنین یافته ها نشان می دهد مشارکت فعال زمانی پایدار می شود که دانش آموز احساس امنیت، توانمندی و ارزشمندی داشته باشد و فعالیت های ریاضی برای او معنادار و متناسب با سطح توانایی و علایقش طراحی شوند. بنابراین، افزایش مشارکت در ریاضی صرفا با تغییر یک روش تدریس حاصل نمی شود، بلکه نیازمند تغییر در فرهنگ کلاس، نوع تعامل معلم و دانش آموز، شیوه ارزشیابی و طراحی فعالیت های یادگیری است.

کلیدواژه ها:

مشارکت فعال ، یادگیری ریاضی ، آموزش ریاضی ، تدریس فعال ، یادگیری مشارکتی ، حل مسئله ، انگیزش تحصیلی ، دانش آموز