بررسی تاثیر یادگیری تجربی و ساخت محور در درس کار وفناوری بر پیشرفت تحصیلی

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر یادگیری تجربی و ساخت محور در درس کار و فناوری بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و تبیین میزان اثربخشی این رویکرد در مقایسه با آموزش متعارف بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه گواه انجام شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان مشغول به تحصیل تشکیل دادند و نمونه ای ۶۰ نفری با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه ۳۰ نفر، جایگزین شدند. اجرای پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ انجام گرفت. برای گردآوری داده ها از آزمون پیشرفت تحصیلی درس کار و فناوری استفاده شد که روایی محتوایی آن با نظر متخصصان علوم تربیتی و آموزش فناوری تایید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۶ به دست آمد. گروه آزمایش طی یک دوره آموزشی، محتوای درس را بر اساس اصول یادگیری تجربی و فعالیت های ساخت محور، شامل تجربه مستقیم، طراحی، ساخت، آزمون، اصلاح محصول و بازاندیشی، دریافت کرد؛ در حالی که گروه گواه با روش متعارف آموزشی به یادگیری پرداخت. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل و برای بررسی تفاوت میانگین عملکرد دو گروه از تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها نشان داد میانگین نمرات پیشرفت تحصیلی گروه آزمایش در پس آزمون به طور معناداری بیشتر از گروه گواه بود و اثر آموزش تجربی و ساخت محور بر پیشرفت تحصیلی معنادار گزارش شد (F=۱۸/۷۴، p<۰/۰۰۱، η²=۰/۲۵). نتایج بیانگر آن بود که پس از کنترل اثر پیش آزمون، عضویت در گروه آزمایش توانست حدود ۲۵ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین کند. همچنین اندازه اثر به دست آمده نشان داد که مداخله آموزشی از نظر عملی نیز دارای اثربخشی قابل توجهی بوده است. یافته ها نشان می دهد قرار دادن دانش آموز در موقعیت های واقعی تجربه، طراحی، ساخت و حل مسئله می تواند یادگیری مفاهیم کار و فناوری را از سطح دریافت منفعل اطلاعات به فرایندی فعال، معنادار و کاربردی تبدیل کند. بر این اساس، استفاده نظام مند از فعالیت های تجربی و ساخت محور در آموزش کار و فناوری می تواند زمینه ارتقای پیشرفت تحصیلی، تقویت حل مسئله، افزایش مشارکت یادگیرندگان و پیوند میان دانش نظری و مهارت های عملی را فراهم سازد. بنابراین پیشنهاد می شود معلمان و برنامه ریزان آموزشی با طراحی فعالیت های پروژه محور، فرصت آزمون و خطا و تکالیف ساخت محور، سهم یادگیری فعال و تجربی را در فرایند آموزش افزایش دهند.

کلیدواژه ها:

یادگیری تجربی ، یادگیری ساخت محور ، درس کار و فناوری ، پیشرفت تحصیلی ، یادگیری فعال ، حل مسئله ، آموزش مهارتی