بازی به عنوان ابزار سنجش یادگیری؛ جایگزینی جذاب برای آزمون های سنتی

سنجش یادگیری یکی از اساسی ترین مولفه های فرایند آموزش است و کیفیت آن می تواند بر انگیزش، مشارکت، نگرش و حتی کیفیت یادگیری دانش آموزان اثرگذار باشد. با وجود اهمیت سنجش، استفاده گسترده از آزمون های کتبی و سنتی همچنان یکی از روش های رایج ارزیابی پیشرفت تحصیلی در مدارس است؛ روش هایی که در بسیاری از موارد بیش از آنکه توانایی واقعی دانش آموز در به کارگیری آموخته ها را نشان دهند، میزان یادآوری اطلاعات در یک موقعیت محدود و همراه با فشار روانی را اندازه گیری می کنند. در سال های اخیر، توجه به روش های جایگزین و مکمل سنجش، از جمله سنجش عملکردی، مشاهده ای، پوشه کار، فعالیت های گروهی و بازی های آموزشی افزایش یافته است. بازی می تواند محیطی فراهم کند که در آن دانش آموز بدون تجربه مستقیم فضای رسمی آزمون، دانش، مهارت، تصمیم گیری، حل مسئله، همکاری و خلاقیت خود را نشان دهد. هدف مقاله حاضر بررسی نقش بازی به عنوان ابزاری برای سنجش یادگیری و تبیین ظرفیت آن به عنوان جایگزینی جذاب و مکمل برای آزمون های سنتی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعه منابع و اسناد علمی فارسی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که بازی در صورت طراحی هدفمند و برخورداری از شاخص های روشن ارزیابی، می تواند اطلاعات غنی تری درباره فرایند یادگیری دانش آموز فراهم کند و از طریق کاهش فشار روانی، افزایش مشارکت، ایجاد فرصت برای مشاهده رفتار واقعی و فراهم کردن امکان دریافت بازخورد، به سنجش معتبرتر و یادگیری عمیق تر کمک کند. با این حال، بازی نباید صرفا به فعالیتی سرگرم کننده تبدیل شود، بلکه لازم است اهداف آموزشی، معیارهای سنجش، سطح دشواری، عدالت آموزشی و شیوه ثبت عملکرد دانش آموزان در طراحی آن مورد توجه قرار گیرد. بنابراین، استفاده هوشمندانه از بازی می تواند به شکل گیری نظام سنجشی متنوع تر، فرایندمحورتر و دانش آموزمحورتر در مدرسه کمک کند.

کلیدواژه ها:

بازی آموزشی ، سنجش یادگیری ، ارزشیابی آموزشی ، آزمون های سنتی ، سنجش عملکردی ، یادگیری دانش آموزان ، ارزشیابی تکوینی