بررسی نقش فضای گفت وگومحور کلاس در تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش فضای گفت وگومحور کلاس در تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان بود. فضای گفت وگومحور به محیطی آموزشی اشاره دارد که در آن دانش آموزان فرصت می یابند دیدگاه های خود را بیان کنند، درباره موضوعات درسی به بحث و تبادل نظر بپردازند، استدلال های خود و دیگران را بررسی کنند و در فرایند یادگیری مشارکت فعال داشته باشند. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان تشکیل دادند که از میان آنان ۲۴۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه فضای گفت وگومحور کلاس و پرسشنامه تفکر انتقادی استفاده شد. روایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ بررسی و تایید شد. داده های گردآوری شده با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد بین فضای گفت وگومحور کلاس و تفکر انتقادی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد؛ به این معنا که هرچه فرصت مشارکت در گفت وگو، بیان آزادانه دیدگاه ها، پرسشگری، استدلال و تعامل فکری در کلاس بیشتر باشد، سطح تفکر انتقادی دانش آموزان نیز افزایش می یابد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد فضای گفت وگومحور کلاس می تواند به طور معناداری تفکر انتقادی دانش آموزان را پیش بینی کند. بر اساس یافته ها، ایجاد محیط های آموزشی مبتنی بر گفت وگو و فراهم کردن فرصت برای پرسشگری، استدلال، شنیدن دیدگاه های متفاوت و مشارکت فعال دانش آموزان می تواند زمینه مناسبی برای رشد توانایی های تفکر انتقادی فراهم سازد. بنابراین، توجه معلمان و برنامه ریزان آموزشی به توسعه فرهنگ گفت وگو در کلاس می تواند گامی موثر در جهت ارتقای کیفیت فرایند یاددهی یادگیری باشد.

کلیدواژه ها:

فضای گفت وگومحور ، تفکر انتقادی ، گفت وگوی کلاسی ، مشارکت دانش آموزان ، یادگیری فعال