مروری بر پژوهش های عدالت اجتماعی در گردشگری پایدار با رویکرد علم سنجی

عدالت اجتماعی در سال های اخیر به یکی از ابعاد مهم پژوهش های گردشگری پایدار تبدیل شده است؛ بااین حال، ادبیات موجود در این زمینه میان مفاهیم، موضوعات و جریان های پژوهشی مختلف پراکنده است و تصویر یکپارچه ای از ساختار و تحول دانش آن در دسترس نیست. پژوهش حاضر با هدف شناسایی روند رشد، ساختار علمی، پیوندهای مفهومی و تحولات موضوعی پژوهش های عدالت اجتماعی در گردشگری پایدار انجام شده است. در این پژوهش، مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ از پایگاه اسکوپس استخراج شد. پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود، ۱۸۱۵ سند برای تحلیل انتخاب و با استفاده از نرم افزار VOSviewer تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که ادبیات این حوزه در سال های اخیر رشد قابل توجهی داشته و در ابتدا بیشتر بر توسعه گردشگری، کاهش فقر، توزیع منافع و توانمندسازی جوامع محلی متمرکز بوده است؛ اما از سال های اخیر، موضوعاتی مانند عدالت فضایی، گردشگری سازی، عیانی سازی، شمول اجتماعی، حقوق بشر، برابری جنسیتی، جمعیت های بومی و روابط قدرت برجسته تر شده اند. تحلیل شبکه علمی نیز چندمرکزی بودن و در عین حال تمرکز جغرافیایی مشارکت های پژوهشی را نشان می دهد. همچنین، تحلیل هم رخدادی کلیدواژه ها بیانگر گسترش تدریجی مفهوم عدالت از یک رویکرد عمدتا توزیعی و اقتصادی به برداشتی چندبعدی تر شامل مشارکت، فضا، حقوق، هویت، محیط زیست و رفاه اجتماعی است. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که چالش اصلی این حوزه کمبود پژوهش نیست، بلکه پراکندگی دانش و ضعف ارتباط میان جریان های مختلف پژوهشی است. بر این اساس، حرکت به سوی چارچوبی یکپارچه برای پیوند عدالت اجتماعی، فضایی و محیط زیستی می تواند مسیر مناسبی برای توسعه پژوهش های آینده و سیاست گذاری گردشگری پایدار فراهم کند.

کلیدواژه ها:

عدالت اجتماعی ، گردشگری پایدار ، علم سنجی ، توسعه گردشگری ، پایداری اجتماعی