عوامل روان شناختی و جامعه شناختی موثر بر تمایل شهروندان به نصب سامانه های خورشیدی پشت بامی در مناطق شهری

گذار به سوی سامانه های انرژی پاک و توسعه فناوری های خورشیدی پشت بامی در مناطق شهری، نیازمند فرارفتن از رویکردهای صرفا تکنوکراتیک و مالی و توجه دقیق به ابعاد رفتاری شهروندان است. هدف پژوهش حاضر، سنتز و مرور نظام مند ادبیات علمی موجود پیرامون عوامل روان شناختی و جامعه شناختی موثر بر تمایل و قصد شهروندان به نصب سامانه های خورشیدی پشت بامی در محیط های شهری است. بدین منظور، با تکیه بر پروتکل استاندارد پریسما (PRISMA)، تعداد ۲۰ منبع علمی معتبر (۷ مقاله فارسی و ۱۳ مقاله انگلیسی) در بازه زمانی ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۴ از پایگاه های معتبر بین المللی و داخلی استخراج و تحلیل شدند. یافته های سنتزیافته نشان می دهد که تمایل شهروندان به نصب پنل های خورشیدی، تحت تاثیر ترکیب پیچیده ای از محرک های روان شناختی فردی (نظیر نگرش زیست محیطی، سودمندی ادراک شده، خودکارآمدی، و کنترل رفتاری ادراک شده) و سازوکارهای جامعه شناختی- محیطی (مانند هنجارهای توصیفی و تجویزی، هویت محله ای، و اثر سرایت فضایی یا همسایگی) قرار دارد. تحلیل داده ها اثبات کرد که پدیده «سرایت فضایی» و مشاهده پذیری نصب سیستم ها در مجاورت جغرافیایی، از طریق خنثی سازی ریسک ادراک شده و تقویت هنجارهای اجتماعی، قوی ترین کاتالیزور جامعه شناختی در تسریع پذیرش فناوری محسوب می شود. علاوه بر این، ارتقای سواد انرژی و احساس خودکارآمدی، موانع روانی ناشی از پیچیدگی تکنولوژیک را کاهش می دهد. بر پایه یافته ها، پیشنهاد می شود سیاست گذاران شهری و مدیران بخش انرژی به جای اتکای انحصاری بر مشوق های مالی، راهبردهای محله محور، الگوسازی محلی، و بسترهای ارتباطی همسایه محور را در دستور کار قرار دهند.

کلیدواژه ها:

سامانه های خورشیدی پشت بامی ، عوامل روان شناختی ، عوامل جامعه شناختی ، سرایت فضایی.