پایش تغییرات و ارزیابی وضعیت پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده کرایی بر اساس شاخص NDVI طی سال های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ با استفاده از تصاویر Sentinel-۲ و سامانه Google Earth Engine

پوشش گیاهی یکی از مهم ترین مولفه های اکوسیستم های طبیعی و از شاخص های مهم ارزیابی وضعیت محیط زیست و پایداری مناطق حفاظت شده محسوب می شود. پایش مستمر تغییرات پوشش گیاهی در این مناطق می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت، روند تغییرات و میزان آسیب پذیری پوشش گیاهی فراهم کند. منطقه حفاظت شده کرایی در استان خوزستان به دلیل ویژگی های طبیعی و زیست محیطی، نیازمند پایش مستمر تغییرات پوشش گیاهی است. هدف پژوهش حاضر، پایش تغییرات و ارزیابی وضعیت پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده کرایی طی دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ با استفاده از شاخص تفاضلی نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI)، تصاویر ماهواره ای Sentinel-۲ و سامانه Google Earth Engine است. در این پژوهش، تصاویر Sentinel-۲ Surface Reflectance Harmonized با تفکیک مکانی ۱۰ متر در محدوده منطقه مورد مطالعه استخراج و پس از اعمال فیلترهای زمانی و مکانی و حذف ابر و پیکسل های نامناسب، شاخص NDVI محاسبه شد. در مجموع ۱۷۷۵ تصویر ماهواره ای برای دوره مورد مطالعه مورد استفاده قرار گرفت و برای هر سال یک ترکیب میانه سالانه NDVI تهیه شد. همچنین با مقایسه رسترهای NDVI سال های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۵، نقشه تغییرات NDVI تهیه و به پنج طبقه کاهش شدید، کاهش نسبی، بدون تغییر، بهبود نسبی و افزایش شدید طبقه بندی شد. علاوه بر آن، میانه NDVI ده ساله منطقه محاسبه و در شش طبقه شامل آب و سایر پوشش های غیرگیاهی، سنگ و خاک برهنه، پوشش گیاهی ضعیف، متوسط، خوب و متراکم طبقه بندی شد. نتایج نشان داد که ۵۶/۱۸ درصد از مساحت منطقه در طبقه سنگ و خاک برهنه و ۴۳/۶۴ درصد در طبقه پوشش گیاهی ضعیف قرار دارد؛ در حالی که مجموع پوشش گیاهی متوسط، خوب و متراکم تنها حدود ۰/۱۷ درصد از منطقه را شامل می شود. از سوی دیگر، ۹۷/۹۹ درصد از مساحت منطقه در دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ در طبقه بدون تغییر قرار گرفت و مجموع طبقات کاهش و افزایش نسبی و شدید کمتر از ۲ درصد بود. بنابراین، اگرچه تغییرات خالص پوشش گیاهی طی دوره مورد بررسی گسترده نبوده است، ارزیابی وضعیت پوشش گیاهی نشان می دهد که بخش عمده منطقه دارای پوشش گیاهی ضعیف یا فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. این یافته بر اهمیت پایش بلندمدت وضعیت پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده کرایی و ضرورت توجه به کیفیت و تراکم پوشش گیاهی، علاوه بر صرفا میزان تغییرات زمانی، تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

منطقه حفاظت شده کرایی ، پوشش گیاهی ، NDVI ، Sentinel-۲ ، Google Earth Engine ، پایش تغییرات ، سنجش از دور.