تحلیل شکاف بین سیاست های طرح جامع شهر رشت و شاخص های زیست پذیری شهری

زیست پذیری شهری به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین برنامه ریزی شهری معاصر، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و تحقق توسعه پایدار ایفا می کند. از سوی دیگر، طرح های جامع شهری نیز به عنوان مهم ترین اسناد فرادست توسعه، مسئولیت هدایت شهر به سوی زیست پذیری را بر عهده دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شکاف میان سیاست های طرح جامع شهر رشت و شاخص های زیست پذیری شهری انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی با رویکرد انتقادی است و داده ها بر پایه روش اسنادی و کتابخانه ای، شامل تحلیل محتوای ۱۱ جلد طرح جامع شهر رشت (با تاکید بر جلد(۱) وضع موجود) و اسناد و چارچوب های معتبر داخلی و بین المللی زیست پذیری نظیر (EIU) گردآوری شده اند. شاخص های زیست پذیری در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی و کالبدی، بهداشت و درمان، زیرساخت و آموزش طبقه بندی و با استفاده از روش تحلیل شکافی با سیاست های مصوب طرح جامع مقایسه شدند. یافته ها نشان می دهد که میزان انطباق سیاستی طرح جامع رشت به گونه ای است که؛ ابعاد کالبدی و محیط زیستی، بهداشت و درمان، زیرساخت و حمل ونقل، و آموزش از انطباق نسبتا بالا برخوردارند، در حالی که ابعاد اقتصادی و اجتماعی با امتیاز ۲ از ۳، دارای شکاف متوسط هستند. مهم ترین شکاف ها در حوزه هایی نظیر ابزارهای مالی و نهادی برای کنترل بازار زمین، برنامه های عملیاتی روان سازی اجتماعی و حفظ جمعیت بومی در بافت فرسوده، و سازوکارهای الزام آور مالی برای توزیع عادلانه خدمات در محلات محروم شناسایی شد. اما باید توجه داشت که پژوهش حاضر صرفا به مطالعه اسناد پرداخته و بر نحوه اجرا شدن و میزان عمل گرا بودن اسناد در سطح شهر تاکید نداشته است. در مجموع نتایج این پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی هرچند کوچک برای بازنگری در سیاست های طرح جامع شهر رشت و ارائه راهکارهای عملیاتی جهت کاهش شکاف های سیاستی و ارتقای زیست پذیری این کلانشهر باشد.

کلیدواژه ها:

زیست پذیری شهری ، طرح جامع شهری ، شاخص های زیست پذیری ، شکاف های سیاستی ، رشت.