بررسی رابطه استفاده از نقشه های آموزشی با علاقه مندی، مشارکت فعال و درک مفاهیم جغرافیایی دانش آموزان دوره دوم متوسطه

آموزش جغرافیا به عنوان دانشی فضایی و میان رشته ای، بدون بهره گیری از ابزارهای بازنمایی بصری با چالش فهم انتزاعی مفاهیم مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه میان میزان استفاده از نقشه های آموزشی و پیامدهای شناختی و انگیزشی دانش آموزان (علاقه مندی به درس، مشارکت فعال کلاسی و درک عمیق مفاهیم جغرافیایی) در دوره دوم متوسطه انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی و همبستگی است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه استاندارد ۳۵ گویه ای محقق ساخته بر پایه طیف پنج درجه ای لیکرت و با مشارکت ۶۰ نفر از دبیران مجرب جغرافیا، سرگروه های آموزشی و دانش آموزان گردآوری شد. برای پردازش داده های توصیفی و آزمون فرضیه ها از نرم افزار SPSS (نسخه ۲۶) و آزمون ضریب همبستگی پیرسون، و برای واکاوی شبکه تعاملی متغیرها از روش تحلیل ساختاری میک مک (MICMAC) استفاده شد. یافته های آماری نشان داد که بیشترین میزان همبستگی مثبت و معنادار میان استفاده از نقشه آموزشی و «علاقه مندی به یادگیری» با ضریب ۰.۶۳r = (p<۰.۰۰۱) وجود دارد. پس از آن، متغیرهای «درک مفاهیم جغرافیایی» با ضریب ۰.۶۱r = و «مشارکت فعال کلاسی» با ضریب ۰.۵۶r = در رتبه های بعدی قرار گرفتند. همچنین تحلیل ساختاری نشان داد که متغیرهای مهارت دبیر و تجهیزات بصری، پیشران های ورودی سیستم بوده و درک مفاهیم جغزیابی های پیشین نشان می دهد که آموزش جغرافیا در این مقطع غالبا تحت تاثیر رویکردهای نقلی–حافظه محور، فقر ابزارهای بصری استاندارد در کلاس ها و ضعف مهارت پداگوژیک در تلفیق نقشه با مباحث درسی قرار دارد. این نارسایی ها زمینه ساز کاهش انگیزش درونی، مشارکت پایین در فعالیت های همیارانه و درک سطحی از پدیده های مکانی شده است (شریفی و نوری، ۱۴۰۱: ۸۸).