تدوین مدل تامین مالی پایدار شهرداری از طریق شناسایی و اولویت بندی منابع درآمدی جدید با رویکرد تطبیقی حقوقی-اقتصادی

تامین مالی پایدار یکی از بنیادی ترین پیش شرط های تحقق مدیریت کارآمد شهری و استمرار ارائه خدمات عمومی به شهروندان است. شهرداری ها به عنوان نهادهای عمومی محلی، مسئولیت گسترده ای در زمینه توسعه زیرساخت ها، نگهداری و بهبود فضاهای شهری، حمل ونقل عمومی، مدیریت پسماند، توسعه فضای سبز، ارتقای کیفیت محیط شهری و پاسخ گویی به نیازهای فزاینده شهروندان بر عهده دارند؛ با این حال، ساختار سنتی درآمدی بسیاری از شهرداری های ایران همچنان با وابستگی به منابع ناپایدار، درآمدهای ناشی از ساخت وساز، تغییرات کاربری، عوارض و سایر منابعی مواجه است که در برابر رکود اقتصادی، کاهش فعالیت ساختمانی و تحولات بازار مسکن آسیب پذیری بالایی دارند. استمرار چنین ساختاری علاوه بر افزایش بی ثباتی بودجه ای، می تواند زمینه شکل گیری تصمیم های کوتاه مدت، فشار بر منابع شهری و فاصله گرفتن مدیریت شهری از اهداف توسعه پایدار را فراهم سازد. از این رو، شناسایی، ارزیابی و اولویت بندی منابع درآمدی جدید با توجه هم زمان به معیارهای اقتصادی و محدودیت ها و ظرفیت های حقوقی، ضرورتی اساسی برای اصلاح نظام تامین مالی شهرداری ها محسوب می شود. قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوب ۱۴۰۱ نیز با شناسایی ظرفیت هایی همچون عوارض محلی، بهای خدمات، ابزارهای تامین مالی، سرمایه گذاری و مشارکت، چارچوب جدیدی برای حرکت به سوی منابع پایدارتر فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدلی برای تامین مالی پایدار شهرداری، منابع درآمدی بالقوه را از منظر ثبات، ظرفیت درآمدزایی، عدالت مالی، قابلیت اجرا، آثار اقتصادی، مقبولیت اجتماعی و پشتوانه قانونی بررسی و سپس با رویکرد تطبیقی حقوقی–اقتصادی، منابع مناسب را اولویت بندی می کند. مبنای نظری پژوهش بر اصول تنوع بخشی منابع، کاهش وابستگی به درآمدهای ناپایدار، بهره گیری از ظرفیت ارزش افزوده زمین و املاک، توسعه مشارکت عمومی–خصوصی، استفاده هدفمند از دارایی های شهری، توسعه بهای خدمات و بهره گیری از ابزارهای نوین مالی استوار است. یافته های مورد انتظار نشان می دهد که حرکت از درآمدهای مبتنی بر فروش ظرفیت های کالبدی شهر به سمت درآمدهای مبتنی بر خدمات، دارایی، سرمایه گذاری، مشارکت، ارزش افزوده ناشی از توسعه شهری و ابزارهای نوین مالی می تواند انعطاف پذیری و پایداری مالی شهرداری ها را افزایش دهد. در نهایت، مدل پیشنهادی بر ایجاد سبد متنوع درآمدی، ارزیابی حقوقی پیش از اجرا، رتبه بندی اقتصادی منابع، مدیریت ریسک، شفافیت مالی و تخصیص درآمدها به سرمایه گذاری های مولد تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تامین مالی پایدار ، منابع درآمدی شهرداری ، مدیریت شهری ، مالیه شهری ، درآمدهای پایدار