مدل سازی و تصمیم گیری در لجستیک معکوس و اقتصاد چرخشی

اقتصاد چرخشی با هدف کاهش مصرف منابع، افزایش طول عمر محصولات و کمینه سازی پسماند، نیازمند طراحی و مدیریت کارآمد شبکه های لجستیک معکوس است. در این حوزه، تصمیم گیری درباره مکان یابی مراکز جمع آوری و پردازش، تعیین ظرفیت تسهیلات، تخصیص جریان مواد، انتخاب مسیرهای حمل ونقل و تعیین شیوه مناسب بازیابی، تحت تاثیر عدم قطعیت در تقاضا، نرخ بازگشت، کیفیت اقلام برگشتی، هزینه ها و پیامدهای زیست محیطی قرار دارد. این مقاله با مرور نظام مند ادبیات، چارچوبی جامع از روش های مدل سازی و تصمیم گیری در لجستیک معکوس و اقتصاد چرخشی ارائه می دهد. مدل های ریاضی، به ویژه برنامه ریزی خطی و عدد صحیح مختلط، به عنوان هسته اصلی طراحی شبکه، امکان بهینه سازی هزینه ها، درآمدها و جریان مواد را فراهم می کنند؛ اما کارایی آن ها در عمل منوط به گسترش به سمت رویکردهای چندهدفه، احتمالی، فازی و استوار است. روش های تصمیم گیری چندمعیاره با واردکردن قضاوت خبرگان، ترجیحات ذی نفعان و معیارهای کیفی، شکاف میان بهینه سازی فنی و تصمیم گیری مدیریتی را کاهش می دهند. شبیه سازی و رویکرد بهینه سازی مبتنی بر شبیه سازی نیز با بازنمایی پویایی سیستم در طول زمان، امکان تحلیل رفتار شبکه تحت سناریوهای مختلف و یافتن راه حل های تاب آور را فراهم می سازند. تحلیل حساسیت و سناریوسازی به عنوان ابزارهای آینده نگری، به شناسایی نقاط بحرانی سیستم و طراحی راهبردهای انعطاف پذیر برای شرایط مختلف کمک می کنند. تلفیق این روش ها می تواند مبنایی برای طراحی شبکه هایی باشد که هم زمان از نظر اقتصادی کارآمد، از نظر زیست محیطی پایدار و از نظر اجتماعی مقبول باشند و گذار از اقتصاد خطی به اقتصاد چرخشی را تسهیل کنند.

کلیدواژه ها:

لجستیک معکوس ، اقتصاد چرخشی ، مدل سازی ریاضی ، تصمیم گیری چندمعیاره ، بهینه سازی چندهدفه