اثربخشی خاطره پردازی گروهی بر شادکامی و خودپنداره مثبت سالمندان زرند

مقدمه و طرح مسئله: سالمندی فرایندی اجتناب ناپذیر و توام با تغییرات عمیق جسمانی، شناختی و اجتماعی است. طبق نظریه اریک اریکسون، مرحله نهایی رشد روانی-اجتماعی، «یکپارچگی خود در برابر ناامیدی» است. بسیاری از سالمندان به دلیل بازنشستگی، کاهش استقلال مالی و جسمی، و گسست از شبکه های اجتماعی، در معرض خطر کاهش شادکامی و افت خودپنداره مثبت قرار دارند. خاطره پردازی به عنوان یک سازوکار دفاعی و سازگارانه، به سالمندان کمک می کند تا تجربیات گذشته خود را بازبینی کرده و به زندگی خود معنا ببخشند. با این حال، نیاز به مداخلات ساختاریافته تری وجود دارد که این فرایند را به صورت گروهی هدایت کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی خاطره پردازی گروهی بر شادکامی و خودپنداره مثبت سالمندان شهر زرند تدوین شده است.روش پژوهش: این مطالعه به روش نیمه تجربی (شبه آزمایشی) با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه اجرا شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه سالمندان ساکن شهر زرند بود که از میان آنان، ۴۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و گواه (۲۰ نفر) جای گذاری شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل «پرسشنامه شادکامی آکسفورد» و «پرسشنامه خودپنداره راجرز» بود که پایایی و روایی آن ها در پژوهش های پیشین تایید شده است. پروتکل مداخلاتی (خاطره پردازی گروهی) در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای برای گروه آزمایش اجرا گردید. این جلسات بر محورهای موضوعی همچون دوران کودکی، نوجوانی، تجربیات شغلی، ازدواج و مدیریت بحران های زندگی متمرکز بود. گروه گواه در طول این مدت هیچ مداخله ای دریافت نکردند.یافته ها: پس از پایان مداخلات، داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس و با کنترل اثرات پیش آزمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که میانگین نمرات شادکامی و خودپنداره مثبت در گروه آزمایش به طور معناداری نسبت به گروه گواه افزایش یافته است. این تغییرات حاکی از آن است که شرکت در جلسات خاطره پردازی گروهی نه تنها منجر به افزایش احساس رضایت از زندگی (شادکامی) شده، بلکه باعث شده است سالمندان دیدگاه واقع بینانه تر و مثبت تری نسبت به توانمندی ها و هویت فردی خود پیدا کنند.نتیجه گیری و پیشنهادات: یافته های این پژوهش نشان دهنده اثربخشی بالای خاطره پردازی گروهی به عنوان یک مداخله غیردارویی و کم هزینه در ارتقای سلامت روان سالمندان است. این مداخله با فراهم کردن فضایی برای تعامل اجتماعی و بازخوانی معنایی تجربیات گذشته، به سالمندان در سازگاری بهتر با شرایط سنی کمک می کند. پیشنهاد می شود که سازمان های حمایتی (مانند سازمان بهزیستی و مراکز نگهداری سالمندان) این پروتکل را به عنوان بخشی از برنامه های درمانی و توانبخشی خود در دستور کار قرار دهند تا از کاهش سلامت روان در این قشر آسیب پذیر پیشگیری شود.

کلیدواژه ها:

خاطره پردازی گروهی ، شادکامی ، خودپنداره مثبت ، سالمندان ، سلامت روان شناختی ، مداخلات غیردارویی