اثر بخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش نشانه های خود ازاری و بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا ب اختلال شخصیت مرزی

مقدمه و هدف:اختلال شخصیت مرزی یکی از الگوهای پیچیده، فراگیر و ناتوان کننده روان شناختی است که با بی ثباتی شدید در خلق وخو، روابط بین فردی، خودانگاره و رفتارهای تکانشگری بارز از جمله خودآزاری بدون قصد خودکشی همراه است. این ویژگی ها افت چشمگیر در کیفیت زندگی و ناکارآمدی در ابعاد گوناگون فردی، اجتماعی و شغلی این افراد را به دنبال دارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش نشانه های خودآزاری و بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی طراحی و اجرا شد.روش شناسی:این مطالعه از نوع طرح های نیمه آزمایشی با ساختار پیش آزمون، پس آزمون و دوره پیگیری همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی مراجعه کننده به مراکز درمانی و کلینیک های روان پزشکی و روان شناختی تشکیل دادند. از میان این جامعه، نمونه ای به حجم ۳۰ نفر به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه مساوی (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر گروه کنترل) جای دهی شدند. گروه آزمایش به مدت هشت جلسه تحت مداخله درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله روان شناختی متمرکزی دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه رفتارهای خودآزاری و مقیاس سنجش کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی بود. داده های به دست آمده از طریق روش های آمار توصیفی و استنباطی، از جمله تحلیل کوواریانس چندمتغیری در محیط نرم افزارهای آماری، تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها:نتایج تحلیل داده ها نشان داد که میانگین نمرات رفتارهای خودآزاری در گروه آزمایش در مراحل پس آزمون و پیگیری نسبت به گروه کنترل کاهش معناداری داشته است. همچنین، نمرات مربوط به مولفه های مختلف کیفیت زندگی، شامل سلامت جسمانی، روان شناختی، روابط اجتماعی و سلامت محیطی، در گروه آزمایش به طور معناداری با افزایش و بهبود همراه بود. این یافته ها گویای پایداری اثرات مداخله در مرحله پیگیری نیز بودند.نتیجه گیری:نتایج به دست آمده حاکی از آن است که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با تاکید بر پذیرش تجارب ناخوشایند درونی، کاهش آمیختگی شناختی، تقویت ذهن آگاهی و ترغیب به عمل متعهدانه در جهت ارزش های فردی، روش درمانی موثری در تعدیل رفتارهای خودتخریبی و ارتقای بهزیستی و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی به شمار می رود. بنابراین، بهره گیری از این رویکرد درمانی توسط روان شناسان و درمانگران در مراکز سلامت روان برای مدیریت بالینی این دسته از بیماران توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ، اختلال شخصیت مرزی ، رفتارهای خودآزاری ، کیفیت زندگی ، انعطاف پذیری روان شناختی