خود موقعیت مند: مروری بر مدل چرخه ای بیان شخصیت در بافت

بحث دیرینه ی «شخصیت در برابر موقعیت» (Person-Situation Debate) در دهه های اخیر جای خود را به رویکردهای تعاملی و پویاتر داده است. در این میان، مدل «خود موقعیت مند» (Situated Self) که به تازگی در سال ۲۰۲۵ در نشریه ی Current Opinion in Psychology معرفی شده، گامی فراتر از مدل های صفتی صرف برداشته و بر چرخه ی پویای بین «خود» و «بافت» تاکید می کند. مقاله ی حاضر با هدف مروری نظام مند بر این مدل نوظهور نگاشته شده است. ابتدا به زمینه های تاریخی شکل گیری این رویکرد پرداخته، سپس مولفه های اصلی مدل چرخه ای شامل «انتخاب موقعیت»، «ادراک موقعیت»، «واکنش های رفتاری-هیجانی» و «بازخورد خودپنداره» تشریح می شود. در ادامه، نقش صفات پایدار در هدایت این چرخه و نیز فناوری های نوین سنجش (همچون سنجش لحظه ای بوم شناختی و واقعیت مجازی) بررسی خواهد شد. یافته های این مرور نشان می دهد که مدل خود موقعیت مند می تواند فهم ما را از چگونگی شکل گیری هویت فردی در بستر موقعیت های عینی، به ویژه در حوزه های بالینی و سازمانی، متحول سازد.

کلیدواژه ها:

خود موقعیت مند ، بیان شخصیت ، چرخه ی شخصیت-موقعیت ، روانشناسی شخصیت ، سنجش پویا