استرس شغلی آتشنشانی

پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف استرس شغلی در حرفه آتشنشانی، شامل عوامل ایجادکننده، پیامدهای روانشناختی و جسمانی، و راهکارهای مدیریت و کاهش آن انجام شده است. آتشنشانی به عنوان یکی از مشاغل سخت و پرخطر، همواره با مواجهه مستقیم با مخاطرات مرگبار، شرایط اضطراری غیرقابل پیش بینی و مشاهده صحنه های دلخراش همراه است که آن را به یکی از استرس زاترین حرفه ها در جهان تبدیل کرده است. این پژوهش از نوع مطالعات مروری نظام مند بوده و با بررسی پژوهش های انجام شده در داخل و خارج از کشور در سال های اخیر، به شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر استرس شغلی آتشنشانان پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که عوامل متعددی از جمله مواجهه مستقیم با آتش و حوادث، مشاهده آسیب و مرگ، شیفت های کاری طولانی و نامنظم، کمبود حمایت سازمانی، فشارهای جسمانی شدید و خطرات ایمنی، از مهم ترین منابع استرس زای شغلی در آتشنشانی محسوب می شوند. استرس شغلی در آتشنشانان پیامدهای گسترده ای از جمله افزایش شیوع اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی، اضطراب، فرسودگی شغلی، کاهش کیفیت زندگی و اختلال در عملکرد شغلی و خانوادگی به دنبال دارد. نتایج نشان داد که میانگین نمره کلی استرس در پرسنل آتشنشانی در سطح بالا برآورد گردیده و بالاترین میانگین مربوط به بعد شرایط فیزیکی و محیط کار بوده است. متغیرهایی مانند سابقه کار، نوع شغل و رضایت شغلی ارتباط معناداری با استرس شغلی دارند. همچنین، تاب آوری روانشناختی به عنوان یک عامل محافظتی کلیدی، نقش مهمی در کاهش اثرات منفی استرس شغلی و پیش بینی فرسودگی شغلی ایفا می کند. آموزش مدیریت استرس و مداخلات تمرین هوازی نیز تاثیر مثبتی بر کاهش استرس شغلی و افزایش توانایی حل مسئله در آتشنشانان داشته است. بر اساس یافته ها، طراحی و اجرای برنامه های جامع مدیریت استرس، ارتقاء حمایت سازمانی و اجتماعی، تقویت تاب آوری روانشناختی و بهبود شرایط محیط کار، از اولویت های اساسی در حفظ سلامت روان و ارتقاء عملکرد شغلی آتشنشانان محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

استرس شغلی ، آتشنشانی ، سلامت روان ، اختلال استرس پس از سانحه ، تاب آوری ، مدیریت استرس