نگاهی به جایگاه حقوق بستگان در منظومه خانواده اسلامی (با تاکید بر صله رحم)

انسان برای ادامه حیات خود ناگزیر از زیست جمعی است و نیاز به دیگران، لازمه زندگی اجتماعی به شمار می رود. در اندیشه اسلامی، یکی از آموزه های کلیدی خطاب به خانواده های مسلمان، برقراری و استمرار ارتباط با خویشاوندان است که از آن تحت عنوان «صله رحم» یاد می شود. مسئله اصلی پژوهش حاضر، تبیین جایگاه صله رحم در منظومه خانواده اسلامی و شناسایی روش ها، کارکردها و ضرورت آن در جهان امروز است.این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده ها بر اساس منابع دینی (قرآن و روایات) و متون مرتبط با اندیشه اسلامی گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که از مهمترین روش های صله رحم می توان به کمک جانی، کمک مالی، کمک فکری، کمک عاطفی و ترک آزار اشاره کرد. همچنین ارتباطات خویشاوندی دارای کارکردهای فراوانی است که از مهمترین آثار آن می توان به افزایش طول عمر و تاخیر مرگ، حسن خلق، بخشش گناهان، رفع فقر، ارضای نیاز تعلق به گروه، ارضای نیاز ابراز خود، تسهیل فرایند جامعه پذیری و هنجارمداری نام برد. در دنیای امروز، ایفای اصل صله رحم و دوری گزیدن از قطع آن ضروری است. هرچند تحولات تمدنی در مصادیق و نمودهای عینی و سیاست های اجرایی آن تغییراتی ایجاد کرده است، اما نمی توان از اصل آن به عنوان یک ضرورت انکارناپذیر در نظام زندگی اجتماعی چشم پوشید و به بهانه تغییر در برخی وسایل و اشکال اجرایی از اجرای اصل آن شانه خالی کرد. این وظیفه به به ویژه برای جامعه مسلمان ما سنگینی بیشتری دارد.

کلیدواژه ها:

حقوق بستگان ، صله رحم ، خانواده اسلامی